Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon
Rölöve yapının bugünkü halinin ölçülü belgesi, restitüsyon özgün halinin kanıta dayalı önerisi, restorasyon ise yapılacak müdahalenin projesidir. Tescilli bir yapıda bu üçlü olmadan koruma kurulundan onay çıkmaz.
01
Ne zaman gerekir?
- Yapınız tescilli kültür varlığı veya sit alanında; basit boya dışında her işlem izne bağlı.
- Tescilli yapıda çatı akıyor, duvarda çatlak ve rutubet var; esaslı onarım gerekiyor.
- Tescilli yapıyı otel, restoran veya ofis olarak yeniden işlevlendireceksiniz.
- Kurul, önceki dosyanızı "belgeye dayanmıyor" diyerek iade etti.
- Tescilsiz ama eski bir yapının gerçek ölçülerine ihtiyacınız var (güçlendirme veya tadilat öncesi).
02
Nasıl yapıyoruz?
- Sayısal belgeleme. 3B lazer tarama ile nokta bulutu, tamamlayıcı fotogrametri, cephe ortofotoları. Nokta bulutu üzerinden çizim yapıldığı için ölçü hatası taşımayız.
- Rölöve paftaları. 1/50 plan-kesit-görünüş, 1/20 ve 1/1 detaylar, malzeme paftası, bozulma (hasar) paftası, taş/derz analizi, fotoğraf albümü ve yapı kimlik fişi.
- Malzeme ve yapı analizi. Harç ve sıva örneklerinde bağlayıcı-agrega oranı, tuz analizi (klorür, sülfat, nitrat), kapiler su emme, gerekirse ince kesit petrografi ve XRD; ahşapta tür tayini ve böcek-mantar tespiti; taşıyıcıda karot ve tahribatsız muayene.
- Restitüsyon araştırması. Arşiv belgeleri, tapu ve vakıf kayıtları, eski haritalar ve fotoğraflar, benzer yapı karşılaştırması, izlerin okunması. Her restitüsyon kararının yanına dayandığı belge yazılır; belgesi olmayan kararı "öneri" olarak ayrı gösteririz.
- Restorasyon projesi. Müdahale paftası (sağlamlaştırma, temizlik, tümleme, yenileme, çağdaş ek), malzeme ve uygulama şartnamesi, statik güçlendirme yaklaşımı, tesisat entegrasyonu, metraj ve keşif.
- Kurul ve KUDEB süreci. Dosya sunumu, gündem takibi, kurul kararına göre revizyon, uygulama izni ve uygulama sırasında denetim raporları.
03
Kullandığımız ekipman ve teknoloji
Ekipman listesi5
- Yersel 3B lazer tarayıcı — 10 m'de 3–6 mm nokta aralığı, ±2 mm mertebesinde ölçüm doğruluğu, hedef bağlama hatası ≤ 3 mm
- SfM fotogrametri ve dron ile cephe/çatı ortofotosu, tipik 1–3 mm GSD
- Termal kamera ile nem ve gizli boşluk taraması, nem ölçer, endoskopik kamera
- Karot makinesi (50 mm), sklerometre, ultrases hızı ölçümü
- Boru içi kamera ile tarihi künk ve drenaj hatlarının açılmadan incelenmesi
Tarihi yapılarda hasarın en yaygın sebebi sudur: bozuk çatı drenajı, tıkalı yağmur suyu inişi ve temele yürüyen zemin suyu. Şehir ölçeğinde drenaj ve kaçak tespiti yapan ekiple, yapının nem kaynağını kırmadan buluruz. Göremediğinizi ölçeriz.
04
Süre ve teslim
Süre; yapının büyüklüğüne, süsleme yoğunluğuna, laboratuvar analizlerinin kapsamına ve arşiv araştırmasının derinliğine göre değişir.
Saha taraması, rölöve, malzeme analizi, restitüsyon ve restorasyon projesi aşamalarının takvimini keşiften sonra yazılı veririz.
05
Uyduğumuz standart ve mevzuat
Standart ve yönetmelik listesi6
- 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu
- Koruma Yüksek Kurulu ilke kararları (taşınmaz kültür varlıklarının gruplandırılması, koruma alanı ve müdahale ilkeleri)
- Koruma, Uygulama ve Denetim Büroları (KUDEB) Yönetmeliği
- — basit onarım izni KUDEB'den, esaslı onarım kuruldan
- Kültür Varlıkları İhale Yönetmeliği ve rölöve/restitüsyon/restorasyon proje düzenleme esasları
- Venedik Tüzüğü ve ICOMOS ilkeleri
- — geri döndürülebilirlik, ayırt edilebilirlik, asgari müdahale
- TBDY 2018 Bölüm 15 (mevcut binaların değerlendirilmesi) ve tarihi yapılarda güçlendirme yaklaşımları
06
Kimler için?
Tescilli konut ve konak sahipleri, sit alanında mülkü olan yatırımcılar, vakıflar ve dini yapı yönetimleri, tarihi yapıyı butik otel veya restorana dönüştüren işletmeciler, belediyelerin kültür varlıkları birimleri, sanayi mirası yapıyı yeniden işlevlendiren kurumlar, kentsel sit alanında cephe düzenlemesi yapan yönetimler.
07
Fiyatı ne belirler?
- Yapı grubu ve anıtsallık — 1. grup anıt yapı ile 2. grup sivil mimarlık örneği arasında pafta sayısı ve detay derinliği çok farklıdır.
- Süsleme ve detay yoğunluğu — kalem işi, alçı, ahşap oyma ve taş bezeme 1/1 detay ve ayrı belgeleme ister.
- Yapının erişilebilirliği — çatı, kubbe, minare ve yüksek cephede iskele veya dron zorunluluğu maliyeti değiştirir.
- Analiz kapsamı — kaç örnek, hangi laboratuvar testleri, tahribatsız muayene var mı.
- Arşiv araştırmasının derinliği — Osmanlı arşivi, vakıf kayıtları, yabancı arşivler ayrı emek kalemidir.
- Yapının hasar seviyesi — kısmi yıkık yapıda hem belgeleme hem restitüsyon zorlaşır.
- Kurul revizyon sayısı — dosya kaç turda geçiyor.
- İşlev değişikliği — yeniden işlevlendirme, tesisat ve erişilebilirlik çözümü gerektirdiği için ek proje demektir.
08
Sıkça sorulan sorular
Tescilli yapımda çatıyı tamir etmek için kurul kararı şart mı?
Özgün malzeme ve tekniğe dokunmayan, aynı malzemeyle yapılan kiremit aktarımı gibi işler genelde KUDEB'in basit onarım izniyle yürür. Taşıyıcı ahşap karkasa, saçağa veya örtü sistemine müdahale ediyorsanız esaslı onarımdır ve kurul kararı gerekir.
Rölöve için binayı boşaltmam gerekir mi?
Genelde hayır. Lazer tarama ve fotogrametri mobilyalı mekanda da çalışır, ancak duvar yüzeylerinin görünmesi ölçü kalitesini artırır. Bodrum, çatı arası ve tesisat şaftlarına erişim sağlamanız gerekir.
Restitüsyonu belgesiz yapamaz mısınız?
Yapmayız. Belgeye dayanmayan restitüsyon kurulda iade sebebidir ve daha kötüsü, yapıya gerçekte hiç var olmamış bir hal giydirir. Belge yoksa, bunu yazar ve karşılaştırmalı analize dayalı gerekçeli öneri sunarız.
Betonarme eklerini kaldırmak zorunda mıyım?
Kurul kararına bağlı. Özgün yapıyı zorlayan, cepheyi kapatan sonradan eklerin kaldırılması sıklıkla istenir; taşıyıcı işlev üstlenmiş eklerde ise önce yapının o eksiz ayakta durup durmayacağını statik olarak değerlendiririz.
Restorasyon uygulamasını da yapıyor musunuz?
Yapıyoruz. Proje bizden çıkmışsa uygulamayı üstlenmeden önce kurul onaylı projeye bağlı kalınacağını yazılı olarak taahhüt ederiz. Uygulamada çıkan yeni buluntu, kurula bildirim gerektirir ve süreyi uzatabilir.
Nokta bulutunu bana veriyor musunuz?
Veriyoruz. Ham nokta bulutu (E57/LAS), ortofotolar ve DWG paftalar teslim setine dahildir; ileride başka bir müellifle çalışmanız gerekirse veriyi yeniden üretmek zorunda kalmazsınız.
Önce yerinde görelim.
Kesin teklifi yerinde görerek veririz — görmeden verilen fiyat sahada mutlaka değişir.
Konu Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon
Küçükçekmece / İstanbul