Doğalgaz PE Şebeke Yapımı
Doğalgaz PE şebeke yapımı; polietilen (PE80/PE100) boruların kazı, kum yatak, alın kaynağı veya elektrofüzyon ile birleştirilerek döşenmesi, basınç testinden geçirilmesi ve dağıtım şirketi nezaretinde devreye alınmasıdır.
01
Ne zaman gerekir?
- Dağıtım şirketi yeni yerleşim/mahalle şebekesini ihale ettiğinde (çelik ana hat + PE dağıtım).
- OSB'de yeni parsellere veya fabrikaya servis hattı çekileceğinde.
- İmar yolu açılıp mevcut hat güzergâh dışında kaldığında (deplase).
- Yol kotu değişimi nedeniyle boru gömme derinliği yetersiz kaldığında.
- Eski PE80 veya çelik hattın yenilenmesi, korozyon/kaçak tespiti sonrası hat değişimi gerektiğinde.
- Kentsel dönüşüm alanında ada içi şebekenin sıfırdan kurulmasında.
02
Nasıl yapıyoruz?
- Aplikasyon ve çakışma tespiti. Projedeki güzergâhı araziye aplike eder, mevcut su/kanal/elektrik hatlarını dedektör ve el çukuruyla belirleriz. Kazı ruhsatı ve trafik tedbir planı alınır.
- Kazı ve kum yatak. Boru altına 10-15 cm elenmiş kum serilir, tesviye edilir. Yol geçişlerinde koruma borusu (çelik veya koruge) yerleştirilir.
- Birleştirme. dn90 ve üzeri düz eklerde alın kaynağı, fittings/branşman ve dar alanda elektrofüzyon. Her kaynağın numarası, kaynakçısı, makine kaydı ve parametreleri kaynak takip formuna işlenir.
- Döşeme, izleme teli ve ikaz bandı. Boru üstüne 15 cm elenmiş kum, PE metal dedektörle bulunamadığı için boru boyunca izleme teli (tracer wire), üzerine 30-40 cm mesafede sarı ikaz bandı.
- Test. Mukavemet ve sızdırmazlık testi hava veya azot ile, işletme basıncının üzerinde bir test basıncında ve şartnamedeki sürede yapılır; basınç-sıcaklık kaydı grafikli olarak alınır.
- Süpürme ve devreye alma. Hat azotla süpürülür, dağıtım şirketi nezaretinde gaz verilir, bağlantı noktalarında sızdırmazlık kontrolü yapılır. As-built pafta ve kaynak dosyası teslim edilir.
03
Kullandığımız ekipman ve teknoloji
Hidrolik alın kaynak makineleri (dn63-dn250 ve dn90-dn315 aralıkları), veri kaydedicili elektrofüzyon kontrol üniteleri, barkod okuyucu, boru kazıma (scraper) aleti ve hizalama kelepçeleri, PE boru kesme makası ve testereleri, çap ölçüm ve ovalite düzeltme aparatı, basınç test manifoldu ve kayıtlı manometre/datalogger, azot tüp bataryası ve regülatör, gaz dedektörü, boru/kablo dedektörü, mini ekskavatör ve iksa kutusu, RTK-GNSS.
04
Uygulama aralığı / kapasite
| Kalem | Aralık / değer |
|---|---|
| Boru malzemesi | PE100 (MRS 10,0 MPa), gerekirse PE80 |
| Renk | Sarı veya sarı şeritli siyah (gaz) |
| Çap aralığı | dn20 – dn250 (talep halinde dn315) |
| SDR sınıfı | SDR11 (kalın et, yüksek basınç) ve SDR17,6 (düşük basınç) |
| Tipik işletme basıncı | 4 bar dağıtım, 21 bar'a kadar çelik ana hat ayrı değerlendirilir |
| Alın kaynağı çap sınırı | dn90 ve üzeri (altında elektrofüzyon tercih edilir) |
| Isıtma plakası sıcaklığı | 210 ± 10 °C |
| Elektrofüzyon kazıma derinliği | 0,2 – 0,4 mm, kaynaktan hemen önce |
| Gömme derinliği (boru üst kotu) | Yeşil alan 80 cm, yaya 90 cm, taşıt yolu 100-120 cm |
| Kum yatak | Altta 10-15 cm, üstte 15 cm elenmiş kum |
| İkaz bandı | Boru üstünden 30-40 cm yukarıda, sarı |
05
Uyduğumuz standart ve mevzuat
Standart ve yönetmelik listesi8
- TS EN 1555 serisi — gaz yakıtlar için PE boru ve ek parça sistemleri.
- TS EN 12007-1/-2
- — gaz altyapı sistemleri, PE hatlar için işletme önerileri.
- TS EN 12327
- — basınç testi, devreye alma ve hizmetten çıkarma işlemleri.
- TS EN 13067
- — plastik kaynakçılarının yeterlilik sınavı.
- MYK 11UY0034-3 / 11UY0034-4
- — Doğal Gaz Polietilen Boru Kaynakçısı Seviye 3 ve Seviye 4 ulusal yeterlilikleri. Bu meslek tehlikeli/çok tehlikeli işler kapsamındadır; MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi olmayan kişi bu işte çalıştırılamaz. Seviye 3 genel PE kaynak, Seviye 4 ise ilave sorumluluk ve denetim yetkinliğini kapsar.
- EPDK Doğal Gaz Piyasası Sertifika Yönetmeliği
- — yapım ve hizmet sertifikası zorunluluğu (4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu).
- Dağıtım şirketinin kendi teknik şartnamesi ve İGDAŞ/BOTAŞ tipi uygulama detayları.
- 6331 sayılı İSG Kanunu ve Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği — kazı, iksa, gazlı ortam.
06
Kimler için?
Doğalgaz dağıtım şirketleri ve onların ana yüklenicileri, belediyeler ve OSB müdürlükleri, doğalgaz kullanan fabrikalar ve enerji santralleri, site ve toplu konut yönetimleri, otel/hastane/AVM işletmeleri, kentsel dönüşüm yüklenicileri.
07
Fiyatı ne belirler?
- Boru çapı ve SDR sınıfı — malzeme bedelinin yanı sıra kaynak süresini de belirler.
- Üstyapı cinsi — asfalt/beton/parke kesme, kaldırma ve yama bedeli.
- Zemin sınıfı ve su durumu — kaya kazısı, iksa, su alma (dewatering).
- Kaynak sayısı — düz hat mı, çok branşmanlı dar sokak dokusu mu.
- Çakışma yoğunluğu — el kazısı ve vakumlu kazı payı.
- Özel geçişler — yol altı çelik koruma borusu, dere/köprü geçişi, yatay sondaj.
- Vana odası, servis kutusu ve PE-çelik geçiş parçası sayısı.
- Çalışma penceresi ve test kapsamı — gece çalışması, azotla süpürme, kayıtlı basınç testi süresi.
08
Sıkça sorulan sorular
PE boruyu kim kaynatabilir?
Sadece MYK 11UY0034 (Doğal Gaz Polietilen Boru Kaynakçısı) Seviye 3 veya Seviye 4 belgesi olan kaynakçılar. Belge geçerlilik süresine tabidir. Sahada her kaynağın takip formunu ve makine kalibrasyon kaydını dosyada tutarız.
Alın kaynağı mı, elektrofüzyon mu daha iyi?
İkisi de kurallara uyulduğunda hattın kendisi kadar sağlamdır. Alın kaynağı büyük çapta ve açık hendekte hızlıdır; elektrofüzyon dar alanda, fittings/branşmanda ve farklı SDR birleşiminde tercih edilir. Elektrofüzyonun kritik adımı yüzey kazımadır — kazınmamış boruya yapılan ek er ya da geç kaçırır.
Doğalgaz borusu neden metal dedektörle bulunamıyor?
PE iletken değildir. Bu yüzden boru boyunca izleme teli çekilir ve sarı ikaz bandı serilir. İzleme teli çekilmemiş eski hatlarda güzergâhı ancak paftadan ve el çukuruyla tespit edebiliriz.
Test nasıl yapılıyor, ne kadar sürüyor?
Hava veya azot ile mukavemet ve sızdırmazlık testi yapılır; basınç ve sıcaklık kaydı datalogger ile alınır. Süre hat hacmine, çapa ve dağıtım şirketi şartnamesine göre belirlenir — tipik olarak birkaç saatten 24 saate kadar.
Mevcut gazlı hatta bağlantı yapabiliyor musunuz?
Bağlantı ve devreye alma işlemleri her zaman dağıtım şirketinin izni ve nezaretiyle yapılır. Basınç altında delme (tapping) ve tıkaçlama gerektiren işlerde dağıtım şirketinin onayladığı yöntem ve ekipman kullanılır.
Kışın çalışabiliyor musunuz?
5 °C altında kaynak bölgesi çadırla kapatılıp ısıtılmadan alın kaynağı yapmayız. Kazı ve döşeme devam eder; kaynak koşullar sağlanınca yapılır. Bunu takvime baştan yazarız.
Önce yerinde görelim.
Kesin teklifi yerinde görerek veririz — görmeden verilen fiyat sahada mutlaka değişir.
Konu Doğalgaz PE Şebeke Yapımı
Küçükçekmece / İstanbul