CIPP Astarlama (Yerinde Kürlenen Boru Astarı)
CIPP astarlama, reçineyle doyurulmuş esnek bir keçe veya cam elyaf astarın mevcut borunun içine muayene bacasından yerleştirilip şişirildikten sonra sıcak su, buhar veya UV ışığıyla sertleştirilmesiyle, eski borunun içinde derzsiz ve kendi başına taşıyıcı yeni bir boru oluşturulmasıdır.
CIPP, boruyu çıkarmaz — boruyu kalıp olarak kullanır. Sonuçta ortaya derzi olmayan, sızdırmayan ve iç yüzeyi eski borudan çok daha pürüzsüz sürekli bir hat çıkar. Doğru hatta uygulandığında 50 yıllık tasarım ömrü, yolu hiç kazmadan elde edilir.
01
Ne zaman gerekir?
- Hat sızdırıyor. Yağmurda debinin katlanması (infiltrasyon) veya çevredeki zeminde çökme, oyulma (eksfiltrasyon) belirtisi.
- CCTV kaydında yapısal kusur var. TS EN 13508-2 kodlamasında boyuna/çevresel çatlak, kırık, deforme kesit, korozyon.
- H2S korozyonu boruyu yemiş. Özellikle terfi hattı deşarj noktasından sonraki cazibeli kesitlerde beton borunun tepesi aşınmış olur.
- Kök girişi tekrarlıyor. Frezeyle temizlenen kök 6–12 ayda geri geliyorsa, kökün girdiği derz kapatılmalıdır.
- Hattın üstü kazılamıyor. Bina, ağaç, tarihi kaplama, faal fabrika, hastane girişi.
- Hızlı sonuç gerekiyor. Kazı, dolgu ve asfalt aşaması olmadığı için iş, açık kazıya göre belirgin biçimde kısa sürer.
02
Nasıl yapıyoruz?
- Ön işlem ve teşhis. Hat 140–200 bar su jetiyle yıkanır, çıkan malzeme vakumla tahliye edilir. Kök, kalsit, sarkan branşman ve beton artığı robotik frezeyle alınır. Ardından CCTV ile TS EN 13508-2 kodlaması, çap ve ovalite ölçümü yapılır. Gerekiyorsa by-pass pompaj kurulur.
- Tasarım ve kalınlık hesabı. Boru "kısmen bozulmuş" mu yoksa "tamamen bozulmuş" mu kabul edilecek, buna karar verilir. TS EN ISO 11296-4 esaslarına göre astar kalınlığı; uzun süreli eğilme elastisite modülü, kesitteki ovalite, örtü kalınlığı, trafik yükü ve yeraltı su tablası dikkate alınarak hesaplanır. Astar kalınlığı tahminle değil hesapla belirlenir.
- Astar hazırlığı (wet-out). Astar, fabrikada veya sahada reçineyle doyurulur, vakumla hava boşlukları alınır ve merdaneden geçirilerek kalınlık eşitlenir. Kürlenmeyi geciktirmek için soğuk zincir korunur.
- Yerleştirme. İki yöntemden biri kullanılır: inversion (astar su veya hava basıncıyla ters çevrilerek hattın içine yürütülür — reçineli yüz boruya bakar, kaygan iç yüz oluşur) veya winch-in (astar vinçle çekilerek yerleştirilir, ardından kalıp hortumu şişirilerek boruya bastırılır — UV cam elyaf astarların standart yöntemi).
- Kürleme. Sıcak su, buhar veya UV ile kürleme yapılır. Sıcaklık, basınç ve (UV'de) tren hızı ile ışık şiddeti sürekli kaydedilir; bu kayıt teslim dosyasının parçasıdır.
- Bitirme ve kabul. Uçlar kesilir, baca bağlantıları teşkil edilir. Kapalı kalan branşmanlar robotik kesiciyle açılır ve gerekiyorsa branşman şapkası (top-hat) ile sızdırmazlık sağlanır. Son CCTV kaydı, sızdırmazlık deneyi ve astar numunesinin eğilme modülü/mukavemet testi (TS EN ISO 178) ile iş kapatılır.
03
Kürleme yöntemleri: sıcak su, buhar ve UV farkı
| Kriter | Sıcak su | Buhar | UV (cam elyaf) |
|---|---|---|---|
| Astar tipi | İğnelenmiş keçe | İğnelenmiş keçe | Cam elyaf takviyeli (GRP) |
| Tipik çap aralığı | DN100 – DN1600 | DN150 – DN800 | DN150 – DN1000 |
| Kürleme süresi (~100 m) | 6 – 14 saat | 3 – 6 saat | 1,5 – 4 saat |
| Kür kontrolü | Termokupl (giriş/çıkış/duvar) | Termokupl + basınç | Tren hızı + lamba gücü + termokupl, sürekli dijital kayıt |
| Tipik duvar kalınlığı | 4,5 – 12 mm | 4,5 – 9 mm | 3 – 8 mm |
| Elastisite modülü | Daha düşük | Daha düşük | Daha yüksek (daha ince kesitle aynı dayanım) |
| Su/enerji ihtiyacı | Yüksek (tanker + ısıtıcı) | Orta | Düşük |
| Güçlü yanı | Büyük çap ve uzun atımda güvenilir | Hız/maliyet dengesi | En hızlı, en ince kesit, en iyi kayıt |
| Kısıtı | Uzun kürleme, uzun by-pass süresi | Ani basınç kaybına duyarlı | Sert dirsek ve büyük çap değişiminde zorlanır |
04
Reçine seçimi
Tabloyu göster3 satır
| Reçine | Nerede kullanılır | Öne çıkan özelliği |
|---|---|---|
| Polyester | Evsel atıksu ve yağmur suyu hatları | Ekonomik, yaygın |
| Vinilester | Endüstriyel atıksu, düşük pH, sıcak deşarj, yüksek H2S | Kimyasal ve sıcaklık dayanımı |
| Epoksi | İçme suyu hatları, basınçlı hatlar, bina içi | Yüksek yapışma, stiren içermez, düşük büzülme |
İçme suyu hatlarında yalnızca temas uygunluk belgesi bulunan sistemler kullanılır ve uygulama TS EN ISO 11298-3 kapsamında yürütülür.
05
Kullandığımız ekipman ve teknoloji
Ekipman listesi11
- Kombine kanal temizleme aracı (140–200 bar yıkama + vakum tahliye) ve dönerli yıkama başlıkları
- Kendinden tahrikli CCTV robotu, çap ve ovalite ölçüm modülü
- Robotik freze (elmas ve karbür uç) — kök, kalsit, sarkan branşman ve beton artığı için
- Reçine emdirme (wet-out) hattı: vakum ünitesi ve kalibrasyon merdanesi
- Inversion tankı / kulesi ve hava-su basınç kontrol ünitesi
- Vinç sistemi ve kalıp (kalibrasyon) hortumu
- Sıcak su ısıtıcı ünitesi, buhar jeneratörü
- UV kürleme treni, lamba seti ve dijital kür kayıt yazılımı
- Termokupl seti ve basınç kaydedici
- Robotik branşman kesici ve branşman şapkası (top-hat) uygulama aparatı
- By-pass pompaj seti (kuru çalışabilen ve dalgıç pompalar, geçici hat)
06
Uygulama aralığı ve kapasite
Tabloyu göster9 satır
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Çap aralığı | DN100 – DN1600 |
| Tek atımda uzunluk | 50 – 250 m (baca arası) |
| Astar duvar kalınlığı | 3 – 12 mm (hesapla belirlenir) |
| Kesit kaybı | Çapta yaklaşık %2 – %6 |
| Pürüzlülük | Manning n ≈ 0,010 – 0,012 (eski beton/koruge borudan düşük) |
| Hattın devre dışı kalma süresi | Çapa, kürleme yöntemine ve by-pass planına göre değişir (UV'de daha kısa); keşifte yazılı verilir |
| Kabul edilebilir deformasyon | Genellikle çapın %10'una kadar; %40 üzeri uygulanamaz |
| Tasarım ömrü | 50 yıl |
| Uygulanabilir kesit | Dairesel, yumurta ve kemer kesitler |
07
Uyduğumuz standart ve mevzuat
Standart ve yönetmelik listesi11
- TS EN ISO 11296-1
- — Cazibeli kanalizasyon rehabilitasyonu, genel esaslar
- TS EN ISO 11296-4
- — Yerinde kürlenen astar (CIPP) — tasarım, malzeme ve uygulama
- TS EN ISO 11297-4
- — Basınçlı kanalizasyon hatlarında CIPP
- TS EN ISO 11298-3
- — İçme suyu şebekelerinde yerinde kürlenen astar
- TS EN ISO 11295
- — Rehabilitasyon tekniklerinin sınıflandırılması ve yöntem seçimi
- TS EN 13508-2
- — Kusur kodlama (uygulama öncesi ve sonrası kayıt)
- TS EN 1610
- — Sızdırmazlık deneyi
- TS EN ISO 178
- — Astar numunesinde eğilme mukavemeti ve modülü deneyi
- TS EN 14654-2
- — Kanalizasyon şebekelerinde rehabilitasyon faaliyetlerinin yönetimi
- ASTM F1216 / ASTM F2019
- — Uluslararası uygulama ve tasarım referansları
- Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği
- — kapalı alan, buhar ve reçine ile çalışma
08
Kimler için?
- Su ve kanal idareleri: şebeke ve kollektör rehabilitasyonu, infiltrasyon azaltma programları
- Belediyeler: cadde altı hatların yol kazmadan yenilenmesi
- Organize sanayi bölgeleri ve fabrikalar: üretim durdurmadan endüstriyel atıksu hattı yenileme (vinilester)
- Site, AVM, otel, hastane yönetimleri: peyzaj ve otoparkı bozmadan gider hattı yenileme
- Havalimanı, liman ve tesis işletmecileri: kapatılamayan alanlardaki drenaj hatları
- Ana yükleniciler: yol yenileme projelerinde asfalt öncesi hat rehabilitasyonu paketi
09
Fiyatı ne belirler?
- Çap ve astar kalınlığı. Kalınlık hesapla çıkar; derin, ovalitesi yüksek veya tamamen bozulmuş kabul edilen hatta kalınlık ve dolayısıyla maliyet artar.
- Kürleme yöntemi. UV daha hızlı ve daha ince kesitlidir ama ekipman maliyeti yüksektir; sıcak su büyük çapta güvenilir ama süre ve su/enerji tüketimi fazladır.
- Reçine tipi. Polyester–vinilester–epoksi arasında belirgin maliyet farkı vardır; endüstriyel ve içme suyu uygulamaları üst gruptadır.
- Ön işlem yükü. Kalsitli, köklü, çok sarkan branşmanlı hatta freze süresi astar süresinden uzun olabilir.
- By-pass pompaj. Debi büyüklüğü, pompa sayısı, geçici hat uzunluğu ve süre — büyük çaplı ve yüksek debili hatlarda toplam bedelin yarısına kadar çıkabilen bir kalemdir.
- Branşman sayısı. Her branşmanın robotla açılması ve gerekiyorsa şapka contası ayrı bir imalattır.
- Baca arası mesafe ve erişim. Araçların baca başına yanaşabilmesi, aksi hâlde uzun hortum/kablo serimi ve verim kaybı.
- Çalışma penceresi. Gece çalışması, trafik kısıtı, tesis içi vardiya sınırı.
- Kabul deneyi kapsamı. Numune testi, sızdırmazlık deneyi ve kür kaydı talepleri.
10
Sıkça sorulan sorular
Hattı kapatmam gerekecek mi, ne kadar süreyle?
Uygulama boyunca akış by-pass hattına alınır. Kesinti süresi çapa, kürleme yöntemine ve by-pass planına göre değişir; UV kürlemede daha kısadır. Debisi büyük kollektörlerde by-pass planı, işin en kritik parçasıdır ve keşifte ayrı çalışılır; kesinti süresini de keşifte yazılı olarak veririz.
Astar kalınlığını nasıl belirliyorsunuz?
Tahminle değil hesapla. TS EN ISO 11296-4 esaslarına göre borunun kısmen mi tamamen mi bozulmuş kabul edileceğine karar veririz; sonra ovalite, örtü kalınlığı, trafik yükü, yeraltı su tablası ve astarın uzun süreli elastisite modülü ile kalınlık hesaplanır. Aynı çapta iki hat için farklı kalınlık çıkması normaldir.
Kapanan branşmanlar nasıl açılıyor?
Kürleme bittikten sonra hatta robotik kesici indirilir; CCTV kaydındaki branşman metrajı kullanılarak her bağlantı içeriden frezelenerek açılır. Bağlantı ağzında sızdırmazlık isteniyorsa ayrıca branşman şapkası (top-hat) uygulanır.
CIPP her hatta uygulanabilir mi?
Hayır. Uygulanamayacağı durumlar: hattın çökmüş olması veya %40'ı aşan deformasyon, kesitin kopmuş olması, frezeyle giderilemeyen büyük kaçık derz, çok keskin dirsekler ve ters eğim. Astar mevcut borunun geometrisini alır; göllenmeyi düzeltmez. Bu durumlarda boru patlatma veya klasik yenileme öneririz.
Hat daralınca debim düşer mi?
Çapta yaklaşık %2–6 daralma olur, ancak astarın iç yüzeyi pürüzsüz olduğu için sürtünme kaybı düşer. Korozyona uğramış beton veya kök tutmuş koruge boruda uygulama sonrası taşıma kapasitesi genellikle artar.
Kürlemenin doğru yapıldığını nasıl kanıtlıyorsunuz?
Kürleme boyunca sıcaklık ve basınç (UV'de ayrıca tren hızı ve lamba gücü) sürekli kaydedilir. Teslimde bu kür kaydı, uygulama öncesi/sonrası CCTV videoları, sızdırmazlık deneyi ve astar numunesinin laboratuvar test raporu birlikte verilir.
İçme suyu hattına CIPP yapılır mı?
Yapılır; ancak epoksi esaslı, temas uygunluk belgeli sistemlerle ve TS EN ISO 11298-3 kapsamında. Uygulama sonrası dezenfeksiyon ve su analizi zorunludur. Atıksu için kullanılan polyester/vinilester sistemler içme suyunda kullanılmaz.
Kokusu veya çevresel etkisi olur mu?
Stirenli polyester reçinelerde belirgin bir koku olur; yerleşim, hastane ve gıda tesisi yakınında stiren içermeyen (epoksi veya düşük stirenli) sistemleri ya da UV cam elyaf astarı tercih ediyoruz. Kürleme suyu ve yoğuşma kontrollü şekilde toplanır.
Önce yerinde görelim.
Kesin teklifi yerinde görerek veririz — görmeden verilen fiyat sahada mutlaka değişir.
Konu CIPP Astarlama (Yerinde Kürlenen Boru Astarı)
Küçükçekmece / İstanbul