Kazıda Su Düşürme ve Şantiye Suyu Tahliyesi
Kazıda su düşürme; kazı süresince yeraltı suyunun kuyu noktası (wellpoint), derin kuyu ya da dalgıç pompayla kazı tabanının altına indirilmesi ve çekilen suyun çökeltilip ilgili idarenin izniyle uygun hatta verilmesidir. Amaç, borunun, bacanın ya da temelin kuru ve sağlam bir tabanda yapılmasıdır.
Temelsoy bu konuda İstanbul ve çevresinde hizmet verir; şehir dışındaki ve yurt dışındaki işler projeye ve ihaleye göre değerlendirilir.
Bu iş, su düşürme, dewatering, şantiye suyu tahliyesi ya da kazı suyu tahliyesi adlarıyla da bilinir. Temelsoy su düşürmeyi kazı ve iksayla aynı ekipte, aynı programda yapar; kamu ve özel sektör ihalelerinde bu kalemi ana yükleniciye alt yüklenici olarak da üstleniriz.
Temsili görseller 3 görsel
01
Kazıda su düşürme ne zaman gerekir?
- Kazı tabanı yeraltı su seviyesinin altında; hendekte ya da çukurda su birikiyor, taban yumuşuyor.
- Kanalizasyon, yağmur suyu ya da kolektör hattı su tablasının altından geçecek; boru yatağı ve sızdırmazlık için kuru çalışmak gerekiyor.
- Rögar, terfi merkezi ya da depo çukuru su seviyesinin altına iniyor.
- Bina temel kazısında bodrum kotu yeraltı suyunun altında kalıyor; temel ve perde yalıtımı kuruda yapılacak.
- Zemin akıcı kum ya da silt; yalnız hendekteki suyu pompalamak zemini de taşıyor, kazı yüzü akıyor.
- İksa suyu tutmuyor (kazı kutusu, Berlin duvarı); su kazı tabanından ve yüzlerden geliyor.
02
Kazıda su düşürme: nasıl yapıyoruz?
- Zemin ve su seviyesi tespiti. Zemin etüdü, sondaj kuyularındaki su seviyesi ve zeminin geçirgenliği değerlendirilir; kazının derinliği ve açık kalacağı süre belirlenir.
- Yöntem seçimi. Sığ ve uzun hendekte kuyu noktası (wellpoint), derin ve geniş çukurda derin kuyu, az suda kazı içinde dalgıç pompa seçilir; gerekirse yöntemler birlikte kullanılır.
- Kuyu düzeni. Wellpoint iğneleri hendek boyunca aralıklarla zemine yerleştirilir ve toplama borusuyla vakum pompasına bağlanır. Derin kuyular delinir, filtre borusu ve çakıl filtresi konur, dalgıç pompa indirilir.
- Pompaj ve izleme. Su seviyesi kazı tabanının altına indikten sonra kazıya başlanır. Pompaj kazı ve imalat süresince kesintisiz sürer; su seviyesi gözlem kuyularından okunur. Komşu yapıda oturma riski varsa ölçüm noktaları kurulur.
- Çekilen suyun çökeltilmesi ve verilmesi. Pompalanan su çökeltme haznesinde bekletilir, içindeki kum ve silt ayrılır; su ilgili idarenin izniyle ve gösterdiği noktadan yağmur suyu hattına, kanala ya da dereye verilir. Çamurlu su hatta verilmez.
- İmalat ve kabul. Boru, baca ya da temel kuru tabanda yapılır; sızdırmazlık deneyi ve dolgu su seviyesinin üstüne çıkmadan pompaj durdurulmaz.
- Söküm. Pompalar kademeli kapatılır, iğneler ve kuyular sökülür, delikler kapatılır.
03
Wellpoint mi, derin kuyu mu?
| Yöntem | Nasıl çalışır? | Nerede seçilir? |
|---|---|---|
| Kuyu noktası (wellpoint) | Sık aralıklı ince iğne kuyular, toplama borusu ve vakum pompası; suyu emerek çeker | Kumlu ve çakıllı zeminde sığ ve uzun hendek; kanal ve boru hattı kazısı |
| Kademeli wellpoint | İki ya da daha fazla wellpoint sırası, farklı kotlarda | Tek kademenin yetmediği derin kazı |
| Derin kuyu ve dalgıç pompa | Delinmiş kuyuya indirilen dalgıç pompa suyu basarak çıkarır | Derin ve geniş çukur, terfi merkezi, bina temel kazısı; geçirgen zemin |
| Kazı içinde dalgıç pompa (açık pompaj) | Kazı tabanında açılan toplama çukurundan pompaj | Az su, sıkı ve kohezyonlu zemin; kısa süren iş |
Tek kademeli kuyu noktası sistemi suyu emerek çektiği için su seviyesini tipik olarak yaklaşık 5–6 m düşürebilir; daha derin kazıda kademeli sistem ya da derin kuyu kullanılır. Derin kuyuda pompa suyu basarak çıkardığı için bu sınır yoktur.
Yeraltı suyu düşürme hangi yöntemle yapılırsa yapılsın, kuyu aralığı ve pompa düzeni zeminin geçirgenliğine ve istenen düşüme göre belirlenir.
04
Kazıda su düşürme: kullandığımız ekipman ve teknoloji
Ekipman listesi 6 kalem
- Kuyu noktası (wellpoint) iğneleri, toplama borusu ve vakum pompası
- Derin kuyu delgi ekipmanı, filtre borusu ve çakıl filtresi
- Dalgıç pompalar, mazotlu tulumba ve yedek pompa
- Çökeltme haznesi ve tahliye hortumları
- Gözlem kuyusu ve su seviyesi ölçer
- Jeneratör (şebeke elektriği olmayan sahada)
Projelerde paletli ekskavatör (kato), beko loder (JCB), mini ekskavatör, hafriyat kamyonu ve tırla çalışırız; operatörlü iş makinesi ve kamyon kiralarız. Su düşürme düzenini deneyimli usta ve saha ekipleri, mühendis kontrolünde kurar ve işletir.
05
Kazıda su düşürme: uyduğumuz standart ve mevzuat
Standart ve yönetmelik listesi 5 madde
- Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği (RG 05.10.2013 / 28786), Ek-4
- — kazı, kuyu ve yeraltı işleri
- TS EN 1997-1 (Eurocode 7)
- — Geoteknik tasarım; yeraltı suyu etkisi ve hidrolik yenilme
- İlgili su ve kanalizasyon idaresinin deşarj esasları
- — çekilen suyun hatta verilmesi
- İlgili belediyenin kazı izni (AYKOME) esasları
- Yeraltı suyunun toplanıp kullanılması izne bağlı olabilir; gerekirse ilgili kurumun görüşü alınır
06
Kazıda su düşürme ihalesinde iş kalemleri
Altyapı ve bina ihalelerinde su ile çalışma kazı kaleminden ayrı yazılabilir.
Kalem adları idareye göre değişir; miktar ve fiyat projeden çıkar.
Tabloyu göster 6 satır
| İş kalemi | Birim | Kapsam notu |
|---|---|---|
| Su ile çalışma (su zammı) | m³ | Yeraltı suyu altında yapılan kazı için kazı birim fiyatına eklenen fark |
| Wellpoint ile su seviyesinin düşürülmesi | m ya da gün | Kurulum, pompaj süresi ve söküm |
| Derin kuyu açılması ve pompaj | adet ve gün | Kuyu delgisi, filtre, dalgıç pompa ve işletme |
| Dalgıç pompa ile su tahliyesi | saat ya da gün | Kazı içinden açık pompaj |
| Çökeltme ve tahliye düzeni | götürü | Hazne, hortum ve verilen noktaya bağlantı |
| Gözlem ve ölçüm | götürü | Su seviyesi ve gerekirse oturma okumaları |
Su düşürmenin kazı fiyatına dahil olup olmadığı idarenin birim fiyat tarifinde ve şartnamede tanımlanır. Ana yükleniciyle bu kalemlerde nasıl çalıştığımızı müteahhitler ve ana yükleniciler sayfasında anlatıyoruz.
07
Kazıda su düşürme kimler için?
- Ana yükleniciler — kamu ve özel sektör ihalelerinde kazı ve su düşürme kaleminde alt yüklenici olarak
- Belediyeler ve su-kanal idareleri (kanalizasyon, yağmur suyu ve kolektör hattı kazıları)
- Bina müteahhitleri ve kentsel dönüşüm yapıları (bodrumlu temel kazısı)
- OSB ve fabrika yatırımları (pompa istasyonu, proses çukuru, tank temeli)
- Site yönetimleri ve bireysel bina sahipleri (bodrum kazısı, bağlantı çukuru)
08
Kazıda su düşürme fiyatını ne belirler?
- Su seviyesi ve istenen düşüm. Su seviyesinin kazı tabanının ne kadar altına indirileceği kuyu sayısını ve pompa düzenini belirler.
- Zeminin geçirgenliği. Kum ve çakılda su çok gelir, daha sık kuyu ve daha güçlü pompa gerekir; silt ve killi zeminde su yavaş gelir, kuyu düzeni farklıdır.
- Kazının boyu ve genişliği. Uzun hendekte wellpoint hattı kazıyla birlikte ilerletilir; geniş çukurda çevre boyunca kuyu açılır.
- Pompaj süresi. Kazı, imalat, deney ve dolgu bitene kadar pompaj sürer; iş programı uzadıkça pompaj gideri artar.
- Enerji. Şebeke elektriği yoksa jeneratör ve yakıt.
- Çekilen suyun verileceği nokta. Çökeltme ihtiyacı, hattın uzaklığı ve idarenin koşulları.
- Komşu yapı ve izleme. Su seviyesinin düşmesi yakın binada oturma riski taşıyorsa ölçüm ve rapor.
- Kazı ve iksayla birlikte alınması. Su düşürme, kazı ve iksa aynı sözleşmedeyse kurulum ve söküm tek programda yapılır.
09
Kazıda su düşürme: sıkça sorulan sorular
Kazıda su çıkarsa ne yapılır?
Önce suyun nereden geldiğine bakılır: yağmur suyu mu, patlak bir boru mu, yeraltı suyu mu. Yeraltı suyuysa ve az geliyorsa kazı içinde açılan toplama çukurundan dalgıç pompayla çekilir.
Su çok geliyor ya da zemin akıyorsa kazı durdurulur, su seviyesi wellpoint ya da derin kuyuyla kazı tabanının altına indirildikten sonra devam edilir. Borunun yeraltı suyunun içine döşenip döşenemeyeceğini kanalizasyon hattı nasıl döşenir yazısında anlatıyoruz.
Wellpoint (kuyu noktası) nedir, hangi derinlikte işe yarar?
Wellpoint, zemine sık aralıklarla yerleştirilen ince iğne kuyuların bir toplama borusuyla vakum pompasına bağlandığı su düşürme sistemidir. Suyu emerek çektiği için tek kademede su seviyesini tipik olarak yaklaşık 5–6 m düşürebilir; daha derinde ikinci bir kademe ya da derin kuyu gerekir. En iyi kumlu ve çakıllı zeminde çalışır; killi zeminde verimi düşer.
Kazıdan çekilen su nereye verilir?
Çekilen su önce çökeltme haznesinde bekletilir, içindeki kum ve silt ayrılır. Ardından ilgili idarenin izniyle ve gösterdiği noktadan yağmur suyu hattına, kanalizasyona ya da dereye verilir. Çamurlu su doğrudan hatta verilirse hattı doldurur ve tıkar; çökeltmeyi bu yüzden atlamayız.
Su düşürme kazı birim fiyatına dahil mi?
İdareye ve işe göre değişir. Dahil olup olmadığı idarenin birim fiyat tarifinde ve şartnamede tanımlanır; özel sektör işinde teklifte ayrı satır olarak yazarız. Böylece su seviyesi beklenenden farklı çıkarsa fark açıkça görülür.
Çekilen yeraltı suyu depolanıp kullanılabilir mi?
Kullanılabilir, ama yeraltı suyunun toplanıp kullanılması izne bağlı olabilir; gerekirse ilgili kurumun görüşü alınır. Kazı süresince çekilen su geçicidir. Su kalıcı olarak toplanıp bahçe sulamasında ya da binada kullanılacaksa iş temel ve perde drenajı ve yağmur suyu toplama ve depolama sayfalarında anlatılır.
Önce yerinde görelim.
Kesin teklifi yerinde görerek veririz — görmeden verilen fiyat sahada mutlaka değişir.
Konu Kazıda Su Düşürme ve Şantiye Suyu Tahliyesi
Kartaltepe Mah. 1. Cihan Sk. No:10 D:6, 34295 Küçükçekmece / İstanbul