Kanal Görüntüleme (CCTV Kanal Muayenesi)
Kanal görüntüleme, kanalizasyon, yağmur suyu veya içme suyu tahliye hattının içine kamera sokularak hattın metre metre kayda alınması ve her bulgunun TS EN 13508-2 hasar kodlama sistemine göre konumu, saat yönü ve büyüklüğüyle birlikte raporlanmasıdır.
Kazı yapmadan, hattı açmadan, hangi metrede ne olduğunu görüntüyle kanıtlar. Bir hattın yenilenmesi mi yoksa temizlenmesi mi gerektiği kararı, tahminle değil bu kayıtla verilir.
01
Ne zaman kanal görüntüleme gerekir?
- Aynı nokta tekrar tekrar tıkanıyorsa. Yılda ikiden fazla tıkanan bir hatta sorun kirlilik değil, yapısal bir kusurdur: kaçık ek, çökme, ters eğim, içeri girmiş branşman. Temizlik bunu geçici olarak kapatır.
- Zeminde çökme, asfaltta oturma veya bilinmeyen su çıkışı varsa. Hat dışına kaçan atıksu, boru çevresindeki zemini yıkayarak boşluk oluşturur; yüzeydeki çökme genellikle bu boşluğun geç kalmış belirtisidir.
- Yeni hattın geçici kabulü yapılacaksa. İdareler DN200 ve üzeri yeni imalatta kabul öncesi CCTV muayenesi ister; eğim hataları, ek açıklıkları ve montaj artıkları bu aşamada görülür.
- Rehabilitasyon kararı verilecekse. CIPP astar, noktasal tamir veya hat yenileme kararı; çap, ovalleşme oranı, hasar tipi ve branşman konumları bilinmeden verilemez.
- Gayrimenkul devri, kira teslimi veya sigorta hasar dosyası varsa. Hattın devir anındaki durumu tarihli kayıtla belgelenir.
- Şebeke envanteri veya varlık yönetimi çalışması yapılıyorsa. Yenileme bütçesinin hangi hatta gideceği, kilometre başına hasar yoğunluğuna göre belirlenir.
02
Kanal görüntülemeyi nasıl yapıyoruz?
- Erişim ve güvenlik hazırlığı. Başlangıç ve bitiş bacası açılır, trafik tedbiri alınır. Baca içine girilecekse çoklu gaz ölçümü yapılır (O₂, H₂S, CH₄/LEL, CO) ve zorlamalı havalandırma kurulur.
- Ön değerlendirme ve gerekiyorsa yıkama. Hat kesitinin üçte birinden fazlası doluysa kamera tabandaki hasarı göremez. Bu durumda önce su jetiyle temizlik yapılır; birikinti seviyesi de rapora işlenir.
- Sistem seçimi. DN150 ve üzeri hatlarda tekerlekli robotlu CCTV; DN150 altındaki bina gideri, kolon ve bahçe bağlantılarında itme (push) kamera kullanılır.
- Muayene ve kayıt. Kamera 0,10–0,15 m/s'yi aşmayan hızla ilerletilir; her bulguda durulur, pan-tilt kafa döndürülerek ek yeri veya branşman ağzı yakın plan çekilir. Metre sayacı bacadan sıfırlanır.
- Güzergâh ve derinlik tespiti. Gerekirse kameradaki sinyal vericili sonda yüzeyden dedektörle takip edilir; hattın plandaki yeri ve derinliği işaretlenir.
- Kodlama ve raporlama. Ham video üzerinden her bulgu TS EN 13508-2 koduyla, metresi, saat konumu ve niceliğiyle kaydedilir; aciliyet sıralaması ve önerilen müdahale eklenir. Video ve rapor dijital olarak teslim edilir.
03
Robotlu CCTV mi, itme kamera mı?
| Kriter | Robotlu CCTV (crawler) | İtme (push) kamera |
|---|---|---|
| Uygun çap | DN150 – DN2000 (tekerlek/kaldırma seti değişimiyle) | DN50 – DN200 |
| Menzil | Tek girişten 200–300 m | 60–80 m |
| Kamera hareketi | 360° dönen pan-tilt kafa; branşman ağzına ve ek yerine bakabilir | Sabit ileri görüş, yaylı kafa |
| Metre ve eğim ölçümü | Kablo sayacı + eğim (inclinometre) sensörü, ters eğim ölçülebilir | Kablo sayacı, eğim ölçümü yok |
| Tipik kullanım | Şebeke hattı, kolektör, sanayi hattı, kabul muayenesi, envanter | Bina içi gider, düşey kolon, bahçe ve branşman bağlantısı |
| Raporlama | Metre bazlı TS EN 13508-2 kodlaması, eğim profili | Video + ekran görüntüsü, sözlü/yazılı bulgu |
| Kurulum süresi | Daha uzun; bakım bacası ve araç yanaşması gerekir | Daha kısa; temizlik kapağı veya rögardan girilir |
| Sınırı | DN150 altına, dar dirseklere ve dolu hatta giremez | Uzun mesafede kablo burulur, ek yerinde takılır, eğim veremez |
Kısacası: Şebeke ve kolektör işi robotlu sistemin işidir; bina içi ve branşman işi itme kameranın. Bir sitede genellikle ikisi birden kullanılır — kolon itme kamerayla, bahçedeki toplama hattı robotla.
04
TS EN 13508-2 hasar kodlama sistemi nedir?
TS EN 13508-2, kanal muayenesinde görülen her bulgunun üç harfli bir ana kod, en fazla iki karakterizasyon harfi, bir nicelik değeri ve saat konumuyla kaydedilmesini tanımlayan Avrupa standardıdır.
Amacı, "boru kötü durumda" gibi yoruma açık ifadeleri ortadan kaldırıp farklı firmaların, farklı yıllarda ürettiği raporları karşılaştırılabilir kılmaktır.
Kod satırının yapısı:
Metre | Ana kod | Karakterizasyon 1 | Karakterizasyon 2 | Nicelik | Saat konumu
Saat konumu, boru kesitine akış yönünde bakıldığında 12 = tavan (kret), 6 = taban (karın), 3 ve 9 = yan yanaklardır.
En sık karşılaşılan kodlar:
Tabloyu göster18 satır
| Kod | Anlamı | Ne demek |
|---|---|---|
| BAA | Deformasyon | Kesit dışarıdan gelen yükle ovalleşmiş; nicelik, çap kaybı yüzdesidir |
| BAB | Çatlak | Karakterizasyon: A boyuna, B çevresel (enine), C kompleks, D spiral; nicelik mm cinsinden genişlik |
| BAC | Kırık / çökme | Cidar parçalanmış veya kesit göçmüş; en yüksek öncelikli yapısal bulgu |
| BAF | Yüzey hasarı | Aşınma, korozyon, agrega açığa çıkması, biyojenik sülfürik asit hasarı |
| BAG | İçeri girmiş branşman | Branşman borusu ana hat kesitine sarkmış; klasik tıkanıklık üreticisi |
| BAH | Hasarlı branşman bağlantısı | Bağlantı kırık, açık veya yanlış açılmış |
| BAI | İçeri sarkan conta | Yerinden çıkmış lastik conta kesite giriyor |
| BAJ | Kaçık ek | Boru uçları eksende kaymış; A boyuna, radyal ve açısal kaçıklık ayrı kodlanır; nicelik mm |
| BAN / BAO / BAP | Gözenekli boru / zemin görünür / boşluk görünür | Hasar noktasından zeminin ya da boşluğun görülmesi; yüzey çökmesinin habercisidir |
| BBA | Kök girişi | A kazık kök, B ince saçak kök, C kök yumağı; nicelik, kapatılan kesit yüzdesi |
| BBB | Yapışık birikinti | Cidara yapışmış yağ, kireç kabuğu, kalsifikasyon |
| BBC | Çökelmiş birikinti | Tabanda biriken kum, çamur, moloz; nicelik, kesit kaybı yüzdesi |
| BBD | Zemin malzemesi girişi | Hasar noktasından hatta kum/toprak dolması |
| BBE | Diğer engeller | Hatta düşmüş cisim, kalıp artığı, çakılmış kazık, boru içi kablo |
| BBF | İnfiltrasyon (içeri sızma) | A terleme, B damlama, C akma, D fışkırma — arıtmaya gelen yabancı suyun kaynağı |
| BBG | Eksfiltrasyon (dışarı kaçak) | Görünür su kaybı; kirlilik ve zemin yıkanması riski |
| BCA / BCB / BCC | Branşman, noktasal tamir, hat kavisi | Envanter bilgisi; hasar değildir, hattın özelliğidir |
| BDA–BDG | Fotoğraf, genel not, muayenenin erken bitmesi, su seviyesi, hat içi atmosfer, görüş yok | Muayenenin kendisine ait kayıtlar |
Örnek rapor satırları ve okunuşu:
Tabloyu göster5 satır
| Kayıt | Okunuşu |
|---|---|
| 24,7 m · BAB B · 3 mm · 11–01 | 24,7. metrede çevresel çatlak, 3 mm genişlikte, saat 11 ile 1 arasında |
| 41,2 m · BAJ A · 25 mm · 06 | 41,2. metrede boyuna kaçık ek, 25 mm açıklık, tabanda |
| 58,0 m · BBA C · %30 · 06–09 | 58. metrede kök yumağı, kesitin %30'unu kapatıyor |
| 73,5 m · BBF C · — · 09 | 73,5. metrede akan halde infiltrasyon, sol yanaktan |
| 96,4 m · BAC · — · 05–07 | 96,4. metrede kırık, taban bölgesinde |
05
Kullandığımız ekipman ve teknoloji
Ekipman listesi9
- Tekerlekli robotlu CCTV sistemi: kaldırma kollu (elevator) gövde, 360° dönen pan-tilt-zoom kamera kafası, değiştirilebilir tekerlek ve lastik setleri
- Kablo makarası ve metre sayacı; fiber/koaksiyel kablo, 300 m'ye kadar
- Eğim (inclinometre) sensörü — ters eğim ve çökme profili çıkarmak için
- Lazer profilometre — ovalleşme ve kesit kaybının sayısal ölçümü için
- İtme (push) kamera seti: yaylı kafa, 60–80 m fiberglas çubuk, kendini düzelten kamera
- Baca tarama kamerası — baca gövdesinin tek çekimde 360° kaydı
- Sinyal vericili sonda + yüzey dedektörü (güzergâh ve derinlik tespiti)
- Kayıt ve kodlama yazılımı: metre senkronize video, TS EN 13508-2 kod kütüphanesi, CBS'ye aktarılabilir çıktı
- Çoklu gaz dedektörü (O₂, H₂S, CH₄/LEL, CO), zorlamalı havalandırma fanı, üçayak + kurtarma vinci
06
Uygulama aralığı ve kapasite
Tabloyu göster5 satır
| Parametre | Robotlu CCTV | İtme kamera |
|---|---|---|
| Çap aralığı | DN150 – DN2000 | DN50 – DN200 |
| Tek girişten menzil | 200–300 m | 60–80 m |
| Kayıt hızı | 0,10–0,15 m/s (bulgularda durulur) | Elle, bulguya göre |
| Maksimum su seviyesi | Kesitin ~1/3'ü (üzerinde taban kodlanamaz) | Kesitin ~1/3'ü |
| Çalışılabilen malzemeler | Beton, büz, koruge, HDPE, PVC, CTP, font, tuğla örme | PVC, HDPE, pik, koruge |
Su altında kalan taban hasarı optik kamerayla kodlanamaz. Debinin kesilemediği ana hatlarda ya bypass kurulur ya da sonar destekli ölçüm ayrı bir kalem olarak değerlendirilir.
07
Uyduğumuz standart ve mevzuat
Standart ve yönetmelik listesi8
- TS EN 13508-1
- — Kanal sistemlerinin durum araştırması: genel gereklilikler
- TS EN 13508-2
- — Görsel muayene kodlama sistemi (hasar kodlaması bu standarda göre yapılır)
- TS EN 752
- — Bina dışı drenaj ve kanalizasyon sistemleri: tasarım, işletme ve bakım
- TS EN 14654-1/-2
- — Kanalizasyon şebekelerinin işletme ve bakımının yönetimi ve kontrolü
- TS EN 1610
- — Kanal hatlarının döşenmesi ve deneyleri (kabul muayenesi kapsamında)
- 6331 sayılı İSG Kanunu ve kapalı hacimde çalışma esasları; Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik (gaz sınır değerleri)
- Karayolları Trafik Yönetmeliği
- — yolda çalışma emniyet tedbirleri
- İdare şartnamesi gerektiriyorsa KVKK uyumlu görüntü teslim protokolü
08
Kimler için?
- Su ve kanalizasyon idareleri, belediyeler (şebeke envanteri, kabul muayenesi, yenileme önceliklendirmesi)
- OSB bölge müdürlükleri (ortak kolektör ve firma deşarj hattı kontrolü)
- Ana yükleniciler ve altyapı taahhüt firmaları (geçici kabul öncesi kendi imalatının belgelenmesi)
- Fabrikalar (proses hattı, arıtma girişi, yağ ve lif kaynaklı tıkanma araştırması)
- Site, AVM, otel, hastane ve kampüs yönetimleri (kronik tıkanma nedeninin bulunması)
- Sigorta eksperleri ve bilirkişilik dosyaları (hasarın nedeninin ve konumunun belgelenmesi)
09
Kanal görüntüleme fiyatını ne belirler?
- Toplam hat uzunluğu ve çap — birim fiyat metre başına düşer, ama büyük çapta hazırlık süresi artar
- Sistem tipi — robotlu CCTV ile itme kameranın ekipman ve ekip maliyeti farklıdır
- Ön yıkama ihtiyacı — hat kirliyse kombine araç ve su tüketimi işe eklenir
- Raporlama düzeyi — ham video mu, yoksa TS EN 13508-2 kodlamalı, fotoğraflı ve önceliklendirilmiş rapor mu
- Erişim koşulları — baca kapağının sıkışmış olması, araç yanaşma mesafesi, dar sokak, kot farkı
- Debi durumu — akış kesilebiliyor mu, bypass pompası gerekiyor mu
- Çalışma zamanı — gündüz, gece veya hafta sonu; trafik kapatma izni gerekip gerekmediği
- İş büyüklüğü — tek nokta tespiti mi, yoksa kilometrelerce hattın envanter çalışması mı (mobilizasyon maliyeti metreye yayılır)
10
Sıkça sorulan sorular
Kanal görüntüleme için kazı gerekir mi?
Hayır. Mevcut bir bacadan, rögardan veya temizlik kapağından girilir. Kazı yalnızca hiçbir erişim noktası bulunamayan hatlarda, tek bir muayene çukuru açmak için gerekebilir — bu da genellikle yüzeyden sonda ile hat bulunduktan sonra yapılır.
Hat tıkalıyken kamera görüntü verir mi?
Kısmen. Kamera tıkanıklığın önüne kadar gider ve tıkanıklığın türünü çoğu zaman gösterir; ötesini göremez. Tam kesit tıkanıklıkta doğru sıra şudur: önce su jetiyle geçiş açılır, sonra görüntüleme yapılır. Tıkanıklığın nedenini görmek istiyorsanız temizlikten hemen sonraki görüntüleme kritiktir.
Rapor ne içerir, ne kadar sürede teslim edilir?
Başlangıç–bitiş bacası ve toplam uzunluk; her bulgunun metresi, saat konumu, TS EN 13508-2 kodu, niceliği ve fotoğrafı; eğim profili; aciliyet sıralaması ve önerilen müdahale; ham video kaydı. Teslim süresi metraja ve raporlama düzeyine göre değişir; keşifte yazılı olarak verilir.
Görüntüleme sonucunda hattı siz mi yeniliyorsunuz?
Evet, isterseniz. Aynı ekip kökü frezeler, uygun hatta CIPP astar çeker, gerekiyorsa hattı yeniler. Ancak raporu, kendi yenileme işimizi büyütmek için değil, kodlara dayandırarak yazarız: bulgunun kodu ve metresi videoda görünür — ikinci bir firmaya doğrulatabilirsiniz.
DN100 bina giderini robotla görüntüleyebilir misiniz?
Hayır. Tekerlekli robot DN150'nin altında güvenle ilerleyemez; bu hatlarda itme kamera kullanılır. İtme kamerada da eğim ölçümü ve pan-tilt yakın plan yoktur — bu, yöntemin sınırıdır, ek ücretle aşılabilecek bir şey değildir.
Yeni yaptırdığımız hattın kabul muayenesini yapıyor musunuz?
Evet. Kabul muayenesinde hattın temizliği, eğim sürekliliği, ek açıklıkları, montaj artıkları ve branşman ağızları kontrol edilir; TS EN 1610 kapsamındaki sızdırmazlık deneyi ise ayrı bir testtir ve CCTV'nin yerine geçmez. İkisini birlikte planlamanızı öneririz.
Ne sıklıkla görüntüleme yapılmalı?
Kolektör ve ana hatlarda 5 yılda bir tam tarama (yılda şebekenin %20'si), şebeke hatlarında 8–10 yılda bir, kronik tıkanma yaşanan hatlarda yıllık, terfi hattı çıkışlarında yıllık makul bir programdır. Sanayi deşarjı alan hatlarda periyot kısalır.
Önce yerinde görelim.
Kesin teklifi yerinde görerek veririz — görmeden verilen fiyat sahada mutlaka değişir.
Konu Kanal Görüntüleme (CCTV Kanal Muayenesi)
Küçükçekmece / İstanbul