Yol ve Çevre Aydınlatması
Yol ve çevre aydınlatması; cadde, sokak, kavşak, yaya yolu, otopark ve site içi yolları aydınlatan tesisin aydınlatma hesabıyla boyutlandırılması, direk temellerinin yapılması, direklerin ve armatürlerin kurulması, besleme kablosunun döşenmesi, tesisin topraklanması ve ölçülerek devreye alınmasıdır.
Temelsoy bu konuda İstanbul ve çevresinde hizmet verir; şehir dışındaki ve yurt dışındaki işler projeye ve ihaleye göre değerlendirilir.
Hangi yolun ne kadar aydınlatılacağını yolun aydınlatma sınıfı belirler; direk yüksekliği, direk aralığı ve armatür bu sınıfa göre hesapla seçilir. Besleme kablosunu yeraltı kablo şebekesindeki düzenle, kum yatak, koruma ve ikaz bandıyla döşeriz. Bu iş, yol aydınlatması, sokak aydınlatması ve çevre aydınlatması adlarıyla da bilinir.
Temsili görseller 3 görsel
01
Yol ve çevre aydınlatması ne zaman gerekir?
- Yeni yol açılıyor. İmar yolu, toplu konut, kentsel dönüşüm alanı ya da OSB'de aydınlatma sıfırdan kurulacak.
- Cadde ya da meydan yenileniyor. Eski direkler ve armatürler değişecek; havai aydınlatma hattı yeraltına alınacak.
- Eski armatürler LED'e çevrilecek. Mevcut direklerde armatür değişecek; aydınlatma hesabı yeniden yapılır.
- Aydınlatma yetersiz ya da düzensiz. Yol bir kesimde karanlık, bir kesimde göz alıyor; direk aralığı ya da armatürün ışık dağılımı yola uymuyor.
- Site, fabrika ya da otopark aydınlatılacak. Site içi yol, saha, otopark ve yürüyüş yolu için aydınlatma direği montajı ve kablo hattı yapılacak.
02
Yol ve çevre aydınlatması: nasıl yapıyoruz?
- Aydınlatma sınıfını seçip hesabı yapıyoruz. Yolun türüne, trafik hızına, kullanıcısına ve çevresine göre TS EN 13201'deki aydınlatma sınıfı seçilir. Direk yüksekliği, direk aralığı, armatürün gücü ve ışık dağılımı yazılımla hesaplanır; ortalama parıltı ya da aydınlık düzeyi, düzgünlük ve göz kamaşması sınıfın istediği değerleri sağlamalıdır. Projede hesap varsa sahadaki yol genişliğine ve direk yerlerine göre doğrularız.
- Direk yerlerini ve güzergâhı işaretliyoruz. Direk yerleri ve kablo güzergâhı araziye aplike edilir. Kazıdan önce yeraltındaki öteki hatlar işaretlenir: hat güzergâh ve derinlik tespiti. Kazı izni ve trafik tedbir planı işe başlamadan alınır.
- Direk temelini yapıyoruz. Betonarme temel, ankraj bulonları yerleştirilerek dökülür; temel ölçüsü direğe ve zemine göre projede belirlenir.
- Kabloyu döşüyoruz. Besleme kablosu hendekte kum yatağa döşenir, üstü korunur ve ikaz bandı serilir; yol geçişlerinde koruma borusu kullanılır. Kazı ve dolgu için: kazı, hafriyat ve dolgu.
- Direği ve armatürü kuruyoruz. Direk ankraj bulonlarına oturtulup düşeye alınır; konsol ve armatür takılır, kablo direğin içinden armatüre bağlanır.
- Topraklıyor ve ölçüyoruz. Direkler ve metal aksam topraklanır; topraklama direnci ve kabloların yalıtım direnci ölçülür.
- Devreye alıp aydınlığı ölçüyoruz. Kumanda (fotosel ya da astronomik zaman saati) ayarlanır. Tesis yandıktan sonra yol yüzeyinde ölçüm alınır, sonuç hesapla karşılaştırılır. Koordinatlı as-built pafta ve ölçüm raporları teslim edilir.
- Tesisi teslim ediyoruz. Kamu kurumlarının yaptırdığı cadde ve sokak aydınlatmasında projenin onayı ve tesisin kabulü yetkili kurumca yapılır; tesis Genel Aydınlatma Yönetmeliği'ne göre protokolle bölgenin elektrik dağıtım şirketine devredilir. Site, fabrika ve otopark gibi özel alanlarda tesisi işi yaptırana teslim ederiz.
03
Yol ve çevre aydınlatması: kullandığımız ekipman ve teknoloji
Ekipman listesi 7 kalem
- Aydınlatma hesap yazılımı (DIALux) — aydınlatma sınıfı, direk aralığı ve armatür seçimi
- Kablo ve boru dedektörü — kazıdan önce öteki hatların işaretlenmesi
- Ekskavatör, mini ekskavatör ve el kazısı — temel çukuru ve kablo hendeği
- Mobil vinç ve sepetli platform — direk dikme ve armatür montajı
- Kablo çekme takımı ve koruma borusu — besleme kablosu
- Topraklama direnci ölçer ve yalıtım direnci ölçer (megger)
- Aydınlık ölçer (lüksmetre) — devreye almada yol yüzeyindeki ölçüm
04
Yol ve çevre aydınlatması: uygulama aralığı ve kapasite
| Kalem | Değer |
|---|---|
| Aydınlatma sınıfları | M (motorlu taşıt yolu), C (kavşak gibi çatışma alanı), P (yaya yolu, konut sokağı, otopark) — TS EN 13201 |
| Hesapta bakılan değerler | Ortalama parıltı ya da aydınlık düzeyi, düzgünlük, göz kamaşması (eşik artışı) |
| Direk | Sıcak daldırma galvanizli çelik direk; boyu ve aralığı hesapla belirlenir |
| Temel | Betonarme temel ve ankraj bulonu; ölçüsü projede |
| Armatür | LED yol armatürü; yol armatürlerinde sık istenen koruma IP66, darbe dayanımı IK08 |
| Kumanda | Fotosel ya da astronomik zaman saati |
| Kablo | Kum yatak, koruma ve ikaz bandı; yol geçişinde koruma borusu |
| Topraklama | Direk ve metal aksam topraklanır; direnç ölçülür |
| Devreye alma | Yol yüzeyinde aydınlık ölçümü; sonuç hesapla karşılaştırılır |
05
Yol ve çevre aydınlatması: uyduğumuz standart ve mevzuat
Standart ve yönetmelik listesi 6 madde
- TS EN 13201
- — yol aydınlatması: aydınlatma sınıflarının seçimi, performans gerekleri, hesap ve ölçüm yöntemleri
- EN 40 serisi — aydınlatma direkleri
- EN ISO 1461
- — çelik parçalarda sıcak daldırma galvaniz kaplama
- Genel Aydınlatma Yönetmeliği
- — kamuya açık cadde, sokak ve meydanların aydınlatma tesisleri; dağıtım şirketine devir, işletme ve bakım
- Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği
- — topraklama ve topraklama ölçümü
- Bölgenin elektrik dağıtım şirketinin teknik şartnamesi
- — armatür ve malzeme ölçütleri
06
Yol ve çevre aydınlatması kimler için?
- Belediyeler — cadde, sokak, meydan, park ve yaya yolu aydınlatması
- Toplu konut ve kentsel dönüşüm yüklenicileri — yeni açılan yolların aydınlatması
- Elektrik dağıtım şirketlerinin ve ana yüklenicilerin işleri — direk, armatür ve kablo kalemi
- OSB müdürlükleri, fabrikalar ve lojistik merkezleri — saha, iç yol ve otopark aydınlatması
- Site, AVM, otel ve hastane yönetimleri — site içi yol, otopark ve bina çevresinin aydınlatması
07
Yol ve çevre aydınlatması fiyatını ne belirler?
- Direk sayısı, boyu ve tipi. Tek ya da çift kollu direk, konsol.
- Armatür. Sayısı, gücü, ışık dağılımı ve kumanda özelliği.
- Kablo güzergâhı ve üstyapı. Hendek uzunluğu; asfalt, beton ya da parke kesme ve onarımı.
- Zemin. Kaya ya da su gelen zeminde temel çukuru ve hendek.
- Aydınlatma sınıfı. İstenen değerler direk aralığını ve armatür sayısını belirler.
- Mevcut tesisin sökümü. Eski direk, armatür ve kablonun sökülüp taşınması.
- Pano ve kumanda. Besleme noktası, ölçüm ve kumanda panosu, fotosel ya da astronomik zaman saati.
- Çalışma penceresi. Trafiğin kapatılamadığı yerde gece çalışması.
08
Yol ve çevre aydınlatması: sıkça sorulan sorular
Yol aydınlatmasında direk aralığı nasıl belirlenir?
Aydınlatma hesabıyla. Önce yolun aydınlatma sınıfı TS EN 13201'e göre seçilir; ardından direk yüksekliği, aralığı ve armatür, ortalama parıltı ya da aydınlık düzeyi, düzgünlük ve göz kamaşması sınıfın değerlerini sağlayacak biçimde yazılımla hesaplanır. Aynı armatür farklı yükseklik ve aralıkta farklı sonuç verir; aralık göz kararı seçilmez.
Yapılan sokak aydınlatmasının bakımını kim üstlenir?
Kamuya açık cadde, sokak, meydan ve yaya yollarının aydınlatması Genel Aydınlatma Yönetmeliği'ne göre bölgenin elektrik dağıtım şirketinin sorumluluğundadır. Kamu kurumlarının yaptırdığı tesisler protokolle dağıtım şirketine devredilir; işletme ve bakımı devirden sonra dağıtım şirketi yapar. Site, fabrika ve özel otopark gibi alanlarda tesis, işi yaptırana teslim edilir.
Fotosel mi, astronomik zaman saati mi kullanılmalı?
İkisi de lambaları kendiliğinden yakıp söndürür. Fotosel ortamdaki ışığa tepki verir; kirlenme, kar ya da yakındaki başka bir ışık onu yanıltabilir. Astronomik zaman saati gün doğumu ve batımını konuma ve tarihe göre hesaplar, mevsime kendiliğinden uyar. Hangisinin kullanılacağı projede belirlenir.
Eski armatürler LED armatürle değiştirilebilir mi?
Çoğu yerde değiştirilebilir; ama yeni armatür yalnız güce bakılarak seçilmez. Direk yüksekliği ve aralığı aynı kalacağı için aydınlatma hesabı yeniden yapılır; armatürün ışık dağılımı yola uymazsa yol yer yer karanlık kalır ya da göz alır. Direğin, konsolun ve kablonun durumuna da bakılır.
Kurulan aydınlatmanın yeterli olduğu nasıl anlaşılır?
Ölçümle. Tesis devreye alındıktan sonra yol yüzeyinde belirlenen noktalarda aydınlık düzeyi ölçülür ve sonuç hesapla karşılaştırılır; ölçüm koşulları ve yöntemi TS EN 13201'in ölçüm bölümünde tanımlıdır. Sonuç hesaptan belirgin biçimde düşükse armatür, ayar ya da direk yerleşimi yeniden ele alınır.
Önce yerinde görelim.
Kesin teklifi yerinde görerek veririz — görmeden verilen fiyat sahada mutlaka değişir.
Konu Yol ve Çevre Aydınlatması
Kartaltepe Mah. 1. Cihan Sk. No:10 D:6, 34295 Küçükçekmece / İstanbul