Kanal Frezeleme (Robotik Freze)
Kanal frezeleme, boru içine indirilen kamera destekli kesici robotla kök, kireç kabuğu, sarkan conta, beton artığı ve içeri girmiş branşman gibi sert engellerin kesilerek hattın tasarım kesitine geri döndürülmesidir.
Su jeti kiri söker; freze robotu malzemeyi keser. İki iş birbirinin alternatifi değil, sırasıdır.
01
Ne zaman frezeleme gerekir?
- Kamera raporunda BBA (kök girişi) kodu varsa — kök, ek yerinden veya çatlaktan girip kesiti kapatır; su jeti ince saçakları alır, kalın kökü almaz
- BBB (yapışık birikinti) yani kalsifikasyon/kireç kabuğu varsa — özellikle beton ve font hatlarda cidara kaynamış kabuk mekanik olarak kazınır
- BAI (içeri sarkan conta) veya BAG (içeri girmiş branşman) varsa — kesite giren her cisim, akışı yavaşlatıp önünde tortu biriktirir; tıkanıklık hep aynı metrede tekrar eder
- Hatta harç, şap, çimento veya enjeksiyon artığı kalmışsa — genellikle yeni imalat veya yakında yapılan bir inşaattan gelir
- CIPP astar çekildikten sonra branşman ağızlarının açılması gerekiyorsa — astar tüm kesiti kapatır; her yan bağlantı robotla tek tek açılır
- Kaplama öncesi cidar hazırlığı gerekiyorsa — astarın yapışması için çıkıntıların alınması ve yüzeyin düzleştirilmesi
02
Frezelemeyi nasıl yapıyoruz?
- Ön temizlik. Hat önce su jetiyle yıkanır. Kirli hatta robot kamerası göremez, kesici uç gereksiz yıpranır.
- Kamera etüdü. Engelin metresi, saat konumu, cinsi ve sertliği belirlenir; hattın malzemesi ve cidar kalınlığı değerlendirilir. Kırık veya statik olarak zayıflamış hatta freze uygulanmaz — o hat rehabilitasyon konusudur.
- Uç ve robot seçimi. Kök için karpit dişli tambur, kalsifikasyon ve beton için elmas segmentli uç, conta ve plastik çıkıntı için daha yumuşak profilli uç, lateral açma için nokta freze başlığı seçilir.
- Robotun hatta indirilmesi. Robot bacadan indirilir, besleme hortumu/kablosu ve kamera bağlantısı kurulur. Operatör kesme işini yüzeydeki ekrandan izleyerek yürütür.
- Kademeli kesme. Kesici, kesit içinde kademe kademe ilerletilir. Hedef, engeli cidarla aynı hizaya getirmektir — cidarın içine girmek değil. Kesme derinliği ekrandan kontrol edilir.
- Tahliye ve son kontrol. Kesilen parçalar su jetiyle bacaya sürüklenip vakumla alınır; hat yeniden görüntülenir. Öncesi–sonrası kayıt teslim edilir.
03
Frezeleme ile su jeti arasındaki fark
| Kriter | Kanal frezeleme | Yüksek basınçlı su jeti |
|---|---|---|
| Hedef | Sert ve yapışık malzeme: kök, kalsifikasyon, beton, conta, çıkıntı | Gevşek ve akışkan malzeme: çamur, kum, yağ filmi, çöp |
| Ekipman | Kamera destekli kesici robot, 2–8 kW | Kombine araç, 120–200 bar, nozul seti |
| Çalışma biçimi | Operatör görerek, noktasal ve kademeli keser | Nozul ilerler, jet süpürerek sürükler |
| Kesit kazancı | Cidara kadar; tasarım kesiti geri gelir | Gevşek dolgunun kalktığı kadar |
| Boruya etki | Yanlış uç/derinlik cidarı inceltebilir; kontrollü çalışılır | Yanlış nozul veya sabit jet cidarı aşındırabilir |
| Tipik sıra | İkinci adım (yıkamadan sonra) | Birinci adım ve son tahliye |
04
Kullandığımız ekipman ve teknoloji
Ekipman listesi8
- Kamera destekli robotik freze (kesici robot), pnömatik veya elektrikli tahrikli, 2–8 kW güç bandında
- Değiştirilebilir kesici uçlar: karpit dişli tambur, elmas segmentli kafa, tel fırça, zincirli kazıyıcı, plastik/yumuşak profil ucu
- Lateral (branşman) açma başlığı — CIPP sonrası yan bağlantıların açılması için
- Robot kamerası ve ayrı gözlem kamerası (iki kamera ile derinlik kontrolü)
- Kompresör ve besleme ünitesi, hortum/kablo makarası
- Yüksek basınçlı su desteği ve vakum ünitesi (kesilen parçaların tahliyesi)
- CCTV sistemi — işlem öncesi etüt ve sonrası kabul kaydı
- Kapalı alan güvenlik seti: çoklu gaz dedektörü, havalandırma fanı, üçayak ve kurtarma vinci
05
Uygulama aralığı ve kapasite
Tabloyu göster5 satır
| Parametre | Aralık |
|---|---|
| Uygulanabilir çap | DN100 – DN800 (robot boyutuna göre; DN100–150 aralığı özel mini robot ister) |
| DN800 üzeri | Robotik freze yerine insanlı çalışma veya elle kesim değerlendirilir |
| Bir bacadan çalışma mesafesi | 60–150 m |
| Çalışılabilen malzemeler | Beton, büz, font, CTP, PVC, HDPE, koruge, tuğla örme |
| İşlem sonrası zorunlu adım | CCTV kontrolü ve kayıt |
06
Uyduğumuz standart ve mevzuat
Standart ve yönetmelik listesi6
- TS EN 13508-1/-2
- — işlem öncesi ve sonrası durum tespiti, hasar kodlaması
- TS EN 752
- — kanalizasyon sistemlerinin işletme ve bakımı
- TS EN ISO 11296-4
- — CIPP astar uygulamaları (frezeleme, kaplama öncesi cidar hazırlığı ve sonrası lateral açma zincirinin parçasıdır)
- TS EN 14654-1
- — temizlik ve bakım işlemlerinin yönetimi
- 6331 sayılı İSG Kanunu, kapalı hacimde çalışma; Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik (gürültü, titreşim, toz maruziyeti)
- Karayolları Trafik Yönetmeliği
- — yolda çalışma tedbirleri
07
Kimler için?
- Su ve kanalizasyon idareleri, belediyeler — kronik tıkanma noktalarının kalıcı açılması
- Rehabilitasyon işi yürüten yükleniciler — CIPP öncesi cidar hazırlığı ve sonrası lateral açma
- OSB'ler ve fabrikalar — proses hattında sertleşen çökelti ve kabuk
- Site, AVM, hastane, otel yönetimleri — ağaçlı bahçelerden geçen toplama hatlarında kök sorunu
- Tesis yönetimi (FM) firmaları — tekrar eden çağrıların kaynağını kesmek için
08
Frezeleme fiyatını ne belirler?
- Engelin cinsi ve sertliği — kök, kireç kabuğu ve beton farklı uç ve farklı süre gerektirir
- Kesilecek bölümün uzunluğu ve kesiti kapatma oranı
- Çap ve derinlik — robot boyutu ve indirme/kurulum süresi değişir
- Lateral (branşman) sayısı — özellikle CIPP sonrası açmada adet başına ölçülür
- Ön temizlik ve kamera etüdünün kapsamı
- Erişim ve araç yanaşma mesafesi, trafik kapatma ihtiyacı
- İşlem sonrası rehabilitasyon gerekip gerekmediği — freze + CIPP birlikte planlanırsa mobilizasyon tek sefere iner
- Çalışma zamanı — gece, hafta sonu veya vardiya arası çalışma
09
Sıkça sorulan sorular
Kök kesildikten sonra tekrar çıkar mı?
Kök, hatta bir açıklıktan girer: kaçık ek, çatlak veya hasarlı branşman. Frezeleme kökü keser ama girdiği açıklığı kapatmaz. Açıklık kapatılmazsa kök tipik olarak 6–12 ay içinde geri gelir. Kalıcı çözüm, freze işleminden sonra o noktaya noktasal tamir (patch) veya CIPP astar uygulamaktır. Bunu baştan söylüyoruz, çünkü ikinci yıl aynı faturayı ödemenizi istemiyoruz.
Beton kırım işlemi boruyu zayıflatır mı?
Kontrollü yapılırsa hayır. Kural, kesiciyi cidarın içine değil, cidarla aynı hizaya kadar götürmektir. Riskin arttığı durum, ince cidarlı PVC'de kalın kalsifikasyonun kesilmesidir; orada kalan cidar kalınlığı kamerayla sürekli takip edilir ve gerekirse kesim durdurulup rehabilitasyona geçilir.
Her çapta uygulanabilir mi?
Hayır. Pratik aralık DN100–DN800'dür. DN100–DN150 için özel mini robot gerekir ve dirsek sayısı çoksa robot geçemeyebilir. DN800 üzerinde robotik freze verimsizleşir; bu çaplarda insanlı çalışma veya farklı yöntem değerlendirilir.
Kırık bir hatta freze yapabilir misiniz?
Yapmayız. Kırık veya çökmüş (BAC kodlu) hatta kesici, hasarı büyütür ve zemin boşluğuna yol açabilir. O hat önce yapısal olarak değerlendirilir; çözüm kazısız rehabilitasyon ya da hat yenilemedir.
Su jeti varken frezelemeye neden gerek var?
Çünkü su jeti sürükler, kesmez. 200 bar basınç kalın kökü, cidara kaynamış kireç kabuğunu ve sarkan lastik contayı almaz. Bu üç malzeme, tekrar eden tıkanıklıkların en yaygın nedenidir.
CIPP kaplamadan sonra lateral açma neden zorunlu?
Astar hattın iç yüzeyini kesintisiz kaplar; yan bağlantıların ağzı da kapanır. Her branşman, kamera eşliğinde robotla tek tek açılır ve kenarları temizlenir. Bu işlem yapılmazsa bağlı binaların gideri çalışmaz.
Frezeleme ne kadar sürer, kayıt veriliyor mu?
Süreyi engelin cinsi, sertliği ve kesilecek bölümün uzunluğu belirler; keşifte yazılı olarak bildiririz. Her işte öncesi ve sonrası kamera kaydı verilir; kurumsal işlerde bulgular TS EN 13508-2 koduyla raporlanır.
Önce yerinde görelim.
Kesin teklifi yerinde görerek veririz — görmeden verilen fiyat sahada mutlaka değişir.
Konu Kanal Frezeleme (Robotik Freze)
Küçükçekmece / İstanbul