Teknoloji ve yöntem4 dk okuma
CIPP astarlama nedir, hangi durumda uygun değildir?
CIPP (Cured-In-Place Pipe), mevcut borunun içine reçineye doyurulmuş esnek bir astarın geçirilip yerinde sertleştirilmesiyle, kazı yapmadan boru içinde yeni bir taşıyıcı boru oluşturma yöntemidir. Mevcut hattın ekseni, eğimi ve kesiti büyük ölçüde korunuyorsa uygulanabilir. Çökmüş, ekseni kaymış, %25'ten fazla deforme olmuş, sürekli su fışkıran veya kapasitesi zaten yetersiz hatlarda uygun değildir.
01
CIPP nasıl uygulanır? (6 adım)
- Hazırlık ve baypas. Hattın akışı durdurulur; gerekirse pompalı baypas kurulur. Baypas kurulamıyorsa yöntem uygulanamaz.
- Temizlik. Yüksek basınçlı su jetiyle (tipik olarak 150-250 bar) yıkanır, kabuk ve yağ sökülür, vakumla tahliye edilir. Astarın yapışması ve serbest geçişi için bu adım zorunludur.
- Ön CCTV ve engellerin kaldırılması. İçeri girmiş priz uçları, sarkan conta ve kök robotik frezeyle tıraşlanır. Astar öncesi hat pürüzsüz olmalıdır.
- Astarın hazırlanması ve yerleştirilmesi. Keçe veya cam elyaf taşıyıcı, poliester/vinilester/epoksi reçineye doyurulur; ters çevirme (inversion) ya da çekme (pull-in) yöntemiyle hatta yerleştirilir ve şişirilir.
- Kürleme. Sıcak su, buhar veya UV ışığı ile sertleştirilir. Cam elyaflı UV astarlarda kürleme hızı ve kalite kontrolü daha izlenebilirdir.
- Uçların traşlanması, priz açma, son CCTV. Uç kesitleri temizlenir, kapatılan yan bağlantılar robotla yeniden açılır, teslim CCTV'si çekilir.
02
Hangi durumda CIPP uygulanmaz? (9 durum)
| # | Durum | Neden uygun değil | Alternatif |
|---|---|---|---|
| 1 | Hat çökmüş, geçiş yok | Astar geçirilemez | Açık kazı |
| 2 | Deformasyon %10-25 üzeri | Astar deforme kesiti kopyalar, statik yetersiz kalır | Pipe bursting / deplasman |
| 3 | Eksende kırılma, kaymış ek büyük | Astar kırılma noktasında katlanır | Nokta onarım + kısmi deplasman |
| 4 | Ters eğim / su göllenmesi | Astar eğimi düzeltmez | Hat yenileme |
| 5 | Kapasite zaten yetersiz | Astar çapı büyütmez, hafifçe küçültür | Pipe bursting ile çap artırımı |
| 6 | Fışkırma seviyesinde infiltrasyon (BBF D) | Reçine kürlenmeden yıkanır, yapışma sağlanmaz | Önce enjeksiyon, sonra astar |
| 7 | Boru arkasında boşluk (BAO) | Astar boşluğu doldurmaz, oturma devam eder | Enjeksiyonla dolgu, sonra astar |
| 8 | Akış durdurulamıyor, baypas kurulamıyor | Kürleme yapılamaz | Gece penceresi veya deplasman |
| 9 | Yüksek sıcaklık / agresif kimyasal deşarj | Reçine uyumsuzluğu, erken bozulma | Uygun reçine seçimi ya da farklı yöntem |
Ayrıca ardışık 45° üzeri dirsekler, kesit tipi değişimi (yumurta kesitten daireye geçiş) ve çok sayıda kör priz, uygulamayı teknik olarak zorlaştırır; bu durumlarda segment kısaltılır.
03
Uygulama aralığı ve kapasite
| Parametre | Tipik aralık | Not |
|---|---|---|
| Çap | DN100 – DN1400 | DN1400 üzeri proje bazlı değerlendirilir |
| Tek segment uzunluğu | 30 – 250 m | Baca aralığı ve astar tipine bağlı |
| Kürleme süresi | 1 – 6 saat | UV en hızlı, sıcak su en yavaş |
| Cidar kalınlığı | 3 – 15 mm | Statik hesapla belirlenir |
| Servis kesintisi | Astar yerleştirme ve kürleme süresince | Baypas kuruluysa kesinti minimum |
| İç çap kaybı | 5 – 15 mm | Pürüzsüzlük artışı kapasiteyi telafi eder |
04
Uyduğumuz standart ve mevzuat
- TS EN ISO 11296-4 — Yerinde kürlenen boru astarları ile yeraltı drenaj ve kanalizasyon şebekelerinin rehabilitasyonu
- TS EN 13508-2 — Uygulama öncesi ve sonrası muayenenin kodlanması
- TS EN 1610 — Kanal hatlarının döşenmesi ve deneyi (sızdırmazlık deneyleri için referans)
- TS EN 752 — Bina dışı drenaj ve kanalizasyon sistemleri
- Astar cidar kalınlığı hesabı için tam/kısmi bozulmuş boru (fully / partially deteriorated) yaklaşımına göre statik hesap
- 6331 sayılı İSG Kanunu kapsamında kapalı alanda çalışma prosedürü, gaz ölçümü ve zorunlu havalandırma
05
Kimler için?
- Belediyeler ve su-kanal idareleri: eski beton ve büz kollektörlerde infiltrasyon azaltımı
- OSB'ler: üretimi durdurmadan kollektör yenileme
- Fabrikalar: proses altındaki hatlarda kazısız onarım
- Site, AVM, otel, hastane yönetimleri: bina içi ve bahçe hatlarında kırmadan yenileme
- Ana yükleniciler: teslim öncesi tespit edilen hasarlı hatların hızlı rehabilitasyonu
06
Fiyatı ne belirler?
- Çap ve toplam metraj (ölçek büyüdükçe m fiyatı düşer)
- Astar cidar kalınlığı — statik hesapla belirlenir, "standart kalınlık" diye bir şey yoktur
- Kürleme yöntemi (UV, buhar, sıcak su) ve reçine tipi
- Baypas gerekliliği: debi, pompa kapasitesi, hat uzunluğu
- Ön hazırlık yükü: temizlik zorluğu, freze ile kaldırılacak engel sayısı
- Yeniden açılacak yan bağlantı (priz) sayısı
- Erişim ve çalışma penceresi: trafik, gece çalışması, kapalı alan koşulları
- Öncesi-sonrası CCTV, sızdırmazlık testi ve raporlama kapsamı
07
Sıkça sorulan sorular
CIPP astarın ömrü ne kadar?
Doğru statik hesapla ve uygun reçineyle yapılmış bir uygulamada tasarım ömrü 50 yıl mertebesinde kabul edilir. Belirleyici olan kalınlık hesabı ve kürleme kalitesidir, marka değildir.
Astardan sonra hat daralır mı, debim düşer mi?
İç çap birkaç milimetre daralır ama iç yüzey çok daha pürüzsüz olur. Beton hattan astarlı hatta geçişte hidrolik kapasite çoğu zaman korunur.
Daireye/işletmeye girilecek mi?
Ana hat astarlamasında hayır, çalışma bacadan yapılır. Bina içi kolon astarlamasında ise havalık ve temizleme ağzı erişimi gerekir.
Kokusu olur mu?
Kürleme sırasında stiren içeren reçinelerde koku olur. Kapalı alanlarda düşük stirenli veya epoksi/UV sistem tercih edilir ve havalandırma kurulur.
İş bittiğini nasıl doğrularım?
Teslimde son CCTV videosu, kodlanmış rapor, kürleme sıcaklık/süre kaydı ve uygulanan astar cidar kalınlığı belgesi istenir.
Başka sorunuz mu var? Tüm sıkça sorulan sorular