Hat Güzergâh ve Derinlik Tespiti
Hat güzergâh ve derinlik tespiti; yeraltındaki su, kanalizasyon, doğal gaz, elektrik ve telekom hatlarının kazıdan önce dedektör, yer radarı (GPR) ya da kanal sondasıyla yüzeyden bulunup güzergâhının ve yaklaşık derinliğinin zemine işaretlenmesidir. Kritik noktalar el ile açılan deneme çukuruyla doğrulanır. Yeraltı hat tespiti, altyapı deşifresi, boru ve kablo tespiti ve GPR taraması da bu iştir.
Temelsoy bu konuda İstanbul ve çevresinde hizmet verir; şehir dışındaki ve yurt dışındaki işler projeye ve ihaleye göre değerlendirilir.
Kazmadan önce yapılan bu iş, hattın kendisi kadar önemlidir: deşifreyi atlayan ekip, hattı değil şehri onarır. Temelsoy hat güzergâh tespitini kendi kazı, hat yapımı, onarım ve kazısız geçiş işlerinde kullanır; ayrı bir hizmet olarak da verir.
Temsili görseller 3 görsel
01
Yeraltı hat tespiti ne zaman gerekir?
- Kazıya başlanacak. Güzergâhta doğal gaz, elektrik, telekom ya da içme suyu hattı olabilir. Kesilen bir içme suyu ana hattı ya da doğal gaz hattı, taramanın bedelinden kat kat pahalı bir gün demektir.
- Kazısız geçiş planlanıyor. Mevcut altyapı araziye işlenmeden güdümlü delgiye ya da boru itmeye başlanmaz: boru itme ve sürme.
- Hattın nereden geçtiği bilinmiyor. Paftada yok ya da paftayla arazi tutmuyor; kurum kaydı olmayan (terk edilmiş ya da parsel içi) hatlar yalnız sahada taramayla bulunur.
- Onarım için kırığın yeri işaretlenecek. Kamera kaydında bulunan hasarın yeri ve derinliği yüzeyde işaretlenir, kazı tek noktada açılır: kanalizasyon ve yağmur suyu hattı onarımı.
- Kapatılmış hattın as-built'i yok. Hattın güzergâhı ve baca konumları haritaya işlenecek.
02
Hat güzergâh ve derinlik tespiti: nasıl yapıyoruz?
- Kayıtları topluyoruz. Kurum paftaları ve altlıkları, altyapı koordinasyon kayıtları, varsa eski proje ve as-built incelenir.
- Metalik hatları dedektörle arıyoruz. Elektromanyetik dedektör metal boruyu ve kabloyu bulur; gerekirse hatta sinyal jeneratörü bağlanarak iz sürülür.
- Plastik hatlarda radar ve sonda kullanıyoruz. PE ve PVC boru iletken olmadığı için dedektörle doğrudan bulunamaz. Boru boyunca izleme teli varsa iz onun üzerinden sürülür; yoksa yer radarıyla taranır. Kanalizasyon ve yağmur suyu hattında kameraya bağlı sinyal vericili sonda hat içinde ilerletilir ve yüzeyden dedektörle izlenir.
- Kritik noktada el ile açıyoruz. Kesişim ve belirsiz noktalarda el ile deneme çukuru açılır; hattın yeri ve derinliği gözle doğrulanır.
- Zemine işaretliyor, istenirse ölçüyoruz. Güzergâh ve derinlik boyayla zemine işaretlenir. İstenirse işaretlenen hat koordinatlı ölçülür ve saha planına işlenir: harita mühendisliği, aplikasyon ve as-built.
- Sınırları rapora yazıyoruz. Hangi yöntemin nerede sınırlı kaldığı ve derinliğin hangi doğrulukla verildiği raporda yazılır.
03
Dedektör mü, yer radarı mı, sonda mı?
| Kriter | Elektromanyetik dedektör | Yer radarı (GPR) | Sinyal vericili sonda |
|---|---|---|---|
| Bulduğu | Metal boru, kablo, izleme teli | Metal ve metal olmayan boru, boşluk | Sondanın sokulduğu kanal hattı |
| Plastik boru | İzleme teli yoksa bulamaz | Bulabilir; sonuç zemine bağlı | Bulur; hatta bacadan erişim gerekir |
| Sınırı | İletken olmayanı görmez | Doygun killi zeminde ve derin plastik hatta sinyal zayıflar | Kamera ve sonda hatta girebilmeli |
| Tipik kullanım | Kazı öncesi tarama | Kayıtsız hat ve boşluk taraması | Kanal güzergâhı ve kırığın yeri |
Kısacası: Metal boru ve kablo dedektörün, plastik ve kayıtsız hat radarın, kanalizasyon hattı sondanın işidir. Çoğu işte üçü birlikte kullanılır ve kritik nokta el ile açılarak doğrulanır.
04
Hat güzergâh ve derinlik tespiti: kullandığımız ekipman ve teknoloji
Ekipman listesi 5 kalem
- Elektromanyetik boru ve kablo dedektörü, sinyal jeneratörü
- Yer radarı (GPR)
- Sinyal vericili sonda ve yüzey alıcısı; robotlu ve itme tipi kanal kamerası
- RTK GNSS alıcı ve total station — işaretlenen hattın koordinatlı ölçümü
- Vakumlu emici kazı ve el aletleri — hassas noktada deneme çukuru
05
Hat güzergâh ve derinlik tespiti: uygulama aralığı ve kapasite
Tabloyu göster 6 satır
| Kalem | Değer |
|---|---|
| Aranan hatlar | Su, kanal, doğal gaz, elektrik, telekom |
| Metal boru ve kablo | Elektromanyetik dedektör |
| Plastik boru | GPR; kanal hattında sonda |
| Doğrulama | Kritik noktada el ile deneme çukuru |
| Derinlik doğruluğu | Zemine ve boruya göre değişir |
| Teslim | Zemin işareti, saha planı; istenirse koordinat |
06
Hat güzergâh ve derinlik tespiti: uyduğumuz standart ve mevzuat
Standart ve yönetmelik listesi 4 madde
- Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği (BÖHHBÜY)
- — koordinatlı ölçüm ve teslim esasları
- Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği
- — altyapı koordinasyon merkezinin (AYKOME) altyapı kazısına izin ve kazı ruhsatı vermesi
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği — kazı ve iksa güvenliği
- Doğal gaz, elektrik ve telekom hatları için ilgili kurumun altyapı bilgisi ve görüşü
07
Hat güzergâh ve derinlik tespiti kimler için?
- Ana yükleniciler ve müteahhitler (kazı ve kazısız geçiş öncesi tarama)
- Belediyeler ve su-kanal idareleri (kayıtsız hatların bulunması, deplase öncesi tespit)
- OSB'ler, fabrikalar ve tesisler (parsel içi kayıp hat tespiti)
- Site, AVM, hastane ve otel yönetimleri (mevcut altyapının haritalanması)
- Bina ve konut sahipleri (bahçedeki kanal ya da su hattının yerinin bulunması)
08
Hat güzergâh ve derinlik tespiti fiyatını ne belirler?
- Taranacak güzergâh ve kesişim sayısı — iş yükünü uzunluktan çok kesişim ve belirsiz nokta sayısı belirler
- Yöntem — yalnız dedektör mü, GPR taraması mı, sondayla kanal izleme mi
- Deneme çukuru sayısı — el ile açılan her çukur ve kapatılması ayrı bir kalemdir
- Kanal hattına erişim — sonda için bacanın açılması, hattın yıkanması, kamera gereksinimi
- Çalışma koşulları — trafik altında ya da gece çalışma, dar sokak
- Teslim düzeyi — yalnız zemin işareti mi, koordinatlı saha planı mı
Tespit ve kameralı inceleme ücretli hizmetlerdir.
09
Hat güzergâh ve derinlik tespiti: sıkça sorulan sorular
Plastik su ve kanal borusunun yeri nasıl bulunur?
PE ve PVC boru iletken olmadığı için elektromanyetik dedektör onu doğrudan bulamaz. Boru boyunca izleme teli çekilmişse iz bu tel üzerinden sürülür. Tel yoksa yer radarıyla (GPR) taranır; kanalizasyon ve yağmur suyu hattında kameraya bağlı sinyal vericili sonda hat içinde ilerletilip yüzeyden izlenir. Kritik noktada el ile deneme çukuru açılarak doğrulanır.
GPR taraması her zeminde sonuç verir mi?
Hayır. Doygun killi zeminde ve derin plastik hatlarda radar sinyali zayıflar. Bu durumda dedektör, sonda ve el ile deneme çukuru kullanılır. Derinlik de zemine ve boruya göre değişen bir doğrulukla verilir; raporda hangi yöntemin nerede sınırlı kaldığını yazarız.
Hat tespiti sonunda hangi çıktı teslim edilir?
Güzergâh ve derinlik zemine boyayla işaretlenir. İstenirse işaretlenen hat koordinatlı ölçülür; saha planına hat güzergâhı, baca konumları, çap ve yaklaşık derinlik işlenir. Hangi yöntemin kullanıldığı ve derinliğin hangi doğrulukla verildiği raporda yazılır.
Kazı öncesi hat taraması ücretli bir hizmet mi?
Evet. Dedektör, yer radarı ya da sondayla yapılan tespit ve kameralı inceleme, cihaz çalıştırılan ücretli hizmetlerdir; kapsamı ve bedeli işe başlamadan yazılı olarak bildirilir ve siz onaylamadan başlatılmaz. Kendi yaptığımız kazı ve hat işlerinde tespit, teklifin kalemleri arasında yazılır.
Hattın yeri tespit edildiyse kazıda neden yine el kazısı yapılır?
Çünkü yüzeyden verilen derinlik yaklaşıktır ve bazı hatlar taramada görünmeyebilir. Kesişim noktalarında hat el ile açılıp gözle görülmeden kepçe çalıştırılmaz. Doğal gaz, elektrik ve telekom hatlarının yoğun olduğu güzergâhta el kazısı oranı bu yüzden artar.
Önce yerinde görelim.
Kesin teklifi yerinde görerek veririz — görmeden verilen fiyat sahada mutlaka değişir.
Konu Hat Güzergâh ve Derinlik Tespiti
Kartaltepe Mah. 1. Cihan Sk. No:10 D:6, 34295 Küçükçekmece / İstanbul