Kilit Parke, Bordür ve Tretuvar
Kilit parke kaplama; sıkıştırılmış granüler temel üzerine serilen 3–5 cm kum yatağa beton blokların dizilmesi, derzlerin kumla doldurulması ve plaka vibratörle sıkıştırılmasıyla oluşan, sökülüp yeniden kullanılabilen yüzey kaplamasıdır. Bordür ve tretuvar imalatı bu kaplamayı sınırlandıran, drenajı yönlendiren ve yaya erişimini sağlayan tamamlayıcı işlerdir.
01
Ne zaman gerekir?
- Altyapı kazısı kaldırımdan geçti; parke ve bordürler sökülmüş, yeniden döşenecek.
- Kaldırım bozulmuş: oturma, parke oynaması, bordür devrilmesi, su birikmesi var.
- Yeni site, OSB, fabrika veya kamu binası çevresi düzenlenecek.
- Meydan, yaya bölgesi veya park yapılacak; estetik ve sökülebilirlik isteniyor.
- Altında sık müdahale edilen altyapı var; asfalt yerine sökülüp yeniden döşenebilen kaplama tercih ediliyor.
- Erişilebilirlik uygunsuzluğu var; rampa eğimi, hissedilebilir yüzey ve geçiş genişlikleri mevzuata uydurulacak.
02
Nasıl yapıyoruz?
- Kot ve eğim planı. Mevcut ve hedef kotlar alınır; yüzey suyunun nereye akacağı belirlenir. Enine eğim en az %2 planlanır — parke kaplamanın en sık görülen kusuru, eğimsiz döşenip su tutmasıdır.
- Zemin hazırlığı ve temel. Bitkisel toprak ve gevşek malzeme kaldırılır, taban sıkıştırılır. Üzerine granüler temel serilir, su verilerek silindir/kompaktörle sıkıştırılır ve yoğunluk ölçülür.
- Bordür imalatı. Bordürler C16/20 harç yatağına ip ve kot şablonuyla oturtulur, arkasına dayanak betonu dökülür. Derzler harçla kapatılır. Dayanak betonu atlandığında bordür ilk araç darbesinde devrilir.
- Kum yatak serimi. Yıkanmış, 0–4 mm dere kumu 3–5 cm gevşek kalınlıkta mastarla düzeltilir. Kum yatak sıkıştırılmaz, üzerine basılmaz — parke döşendikten sonra vibrasyonla kendisi yerleşir.
- Parke döşeme. Bloklar desen planına göre dizilir; kenar ve kesim parçaları elmas testereyle kesilir. Derz açıklığı 2–4 mm bırakılır.
- Derz dolgusu ve sıkıştırma. 0–2 mm derz kumu süpürülerek doldurulur, lastik tabanlı plaka vibratörle 2–3 pas yapılır, derz kumu tekrar atılıp işlem yinelenir.
- Detaylar ve erişilebilirlik. Baca ve ızgara çevreleri kesilerek uyarlanır, engelli rampaları eğim kontrolüyle teşkil edilir, hissedilebilir yürüme yüzeyi işaretleri (sarı) yerleştirilir.
- Kontrol ve teslim. Kot, eğim ve düzgünlük ölçülür; su tutan nokta varsa sökülüp yeniden döşenir.
03
Kullandığımız ekipman ve teknoloji
Ekipman listesi8
- Lastik tabanlı plaka vibratör (100–200 kg) ve yürür tip kompaktör
- Tandem silindir ve mini silindir (temel sıkıştırma)
- Elmas testereli parke kesme makinesi (sulu kesim)
- Bordür taşıma ve yerleştirme aparatı, mini vinç, mini yükleyici
- Mastar ve kızak sistemi, lazer nivo, kot şablonu
- Beton mikseri / hazır beton, harç karma ünitesi
- Mekanik süpürge (derz kumu dağıtma ve temizlik)
- Nükleer yoğunluk ölçer ve plaka yükleme takımı (temel kontrolü)
04
Uygulama aralığı ve kapasite
Kilit parke kalınlık seçimi
| Kalınlık | Kullanım alanı | Tipik temel kalınlığı |
|---|---|---|
| 6 cm | Yaya kaldırımı, park içi yol, bahçe | 10 – 15 cm granüler temel |
| 8 cm | Site içi yol, otopark, hafif ticari trafik | 20 – 30 cm granüler temel |
| 10 cm | Ağır taşıt trafiği, otobüs durağı, depo/liman sahası | 30 – 40 cm granüler (gerekirse stabilize) temel |
| 12 cm | Konteyner sahası, ağır sanayi manevra alanı | Projeye göre, stabilize/beton temel |
Bordür tipleri
| Tip | Yaklaşık ölçü (cm) | Nerede |
|---|---|---|
| Yol bordürü | 70 × 30 × 15 | Taşıt yolu kenarı, kaldırım sınırı |
| Tretuvar / park bordürü | 50 × 20 × 10 | Yaya yolu, yeşil alan ayırıcı |
| Oluklu (kanaletli) bordür | 100 × 35 × 15 | Yüzey suyu toplama hattı |
| Rampa (engelli geçiş) bordürü | Eğimli özel form | Yaya geçidi bağlantısı |
| Refüj / ayırıcı bordür | 100 × 25 × 15 | Orta refüj, otopark ayrımı |
Malzeme ve tolerans
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Kum yatak kalınlığı (gevşek) | 3 – 5 cm, sıkışınca 2,5 – 4 cm |
| Kum yatak malzemesi | Yıkanmış 0–4 mm, kil ve silt içermeyen |
| Derz kumu | 0 – 2 mm |
| Derz açıklığı | 2 – 4 mm |
| Yüzey enine eğimi | ≥ %2 |
| Kenar/kot toleransı | ± 1 cm; bitişik iki blok arası kot farkı ≤ 2 mm |
| Parke basınç/yarma dayanımı | TS 2824 EN 1338 karakteristik yarma çekme ≥ 3,6 MPa |
| Bordür eğilme dayanımı sınıfı | TS 436 EN 1340 sınıf gereklerine uygun |
| Engelli rampa boyuna eğimi | En fazla %8 (kısa mesafede) |
05
Uyduğumuz standart ve mevzuat
Standart ve yönetmelik listesi10
- TS 2824 EN 1338
- — Beton zemin kaplama blokları (kilit parke): özellik ve deney yöntemleri
- TS 436 EN 1340
- — Beton bordür taşları
- TS EN 1339
- — Beton zemin plakları (karo/plak kaplama)
- TS EN 13242
- — Yol ve altyapıda kullanılan bağlayıcısız granüler malzemeler
- TS 1900-1 ve ASTM D6938
- — Temel tabakası sıkışma kontrolü
- TS 9111
- — Özürlüler ve hareket kısıtlılığı bulunan kişiler için binalarda ulaşılabilirlik gerekleri
- TS 12576
- — Şehir içi yollar; kaldırım ve yaya geçitlerinde ulaşılabilirlik kuralları
- TS ISO 23599
- — Görme engelliler için hissedilebilir yürüme yüzeyi işaretleri
- Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği
- İlgili belediyenin kaldırım ve zemin kaplama uygulama esasları
06
Kimler için?
- Belediye park-bahçe ve fen işleri müdürlükleri
- Su-kanal idareleri (kaldırım geçişli hat imalatları sonrası restorasyon)
- OSB müdürlükleri ve fabrikalar (saha içi yaya yolu, otopark, yükleme alanı)
- Site, rezidans ve toplu konut yönetimleri
- AVM, otel ve hastane işletmeleri (çevre düzenlemesi, otopark)
- Lojistik depoları ve konteyner sahaları (10–12 cm ağır trafik parkesi)
07
Fiyatı ne belirler?
- Parke kalınlığı ve trafik sınıfı. 6 cm ile 10 cm arasında hem blok hem temel maliyeti ciddi fark eder.
- Temel kalınlığı ve malzeme kaynağı. Ocağa mesafe ve stabilize/kırmataş fiyatı.
- Blok tipi ve yüzey. Standart gri kilit parke ile renkli, silinmiş yüzeyli, granit görünümlü veya büyük ebatlı plak arasında belirgin fiyat farkı vardır.
- Desen ve kesim oranı. Balık sırtı desen, dairesel form ve çok sayıda kenar kesimi işçiliği artırır.
- Bordür tipi ve metrajı , dayanak betonu hacmi.
- Söküm ve nakil. Mevcut kaplamanın sökülüp istiflenmesi, yeniden kullanılacak parçaların ayrılması.
- Erişilebilirlik detayları. Rampa sayısı, hissedilebilir yüzey metrajı, geçiş noktası düzenlemeleri.
- Alan geometrisi. Dar, engelli ve çok sayıda baca/ağaç bulunan kaldırımda verim düşer.
08
Sıkça sorulan sorular
Parke neden bir süre sonra oynuyor ve çukurlaşıyor?
Neredeyse her zaman parke değil, altı kusurludur: temel yeterince sıkıştırılmamış, kum yatak fazla kalın veya kirli kum kullanılmış, derz kumu doldurulmamış, ya da kenarda bordür/kenar kilidi olmadığı için bloklar yanlara yürümüştür. Kilit parke sistemi kenar tutulmadan çalışmaz.
6 cm parke otoparkta kullanılabilir mi?
Kullanılmaması gerekir. 6 cm bloklar yaya ve çok hafif trafik içindir. Binek araç park eden alanlarda en az 8 cm, otobüs, kamyon veya forklift geçen alanlarda 10 cm tercih ederiz. Yanlış kalınlık, blokların köşeden kırılmasıyla kendini gösterir.
Kum yatak yerine harç kullanılabilir mi?
Harca oturtulan bloklar artık "kilit parke sistemi" değil, rijit kaplama olur; genleşme ve oturmayı tolere edemez, çatlar ve sökülüp yeniden kullanılamaz. Sadece özel detaylarda (baca çevresi, dar üçgen parça, rampa başlangıcı) harç kullanırız.
Kaldırımda hangi eğim ve genişlik zorunlu?
Yaya geçiş genişliği kesintisiz olmalı, enine eğim yaklaşık %2'de tutulmalı ve engelli rampasının boyuna eğimi %8'i aşmamalıdır. Görme engelliler için hissedilebilir yüzey işaretleri geçiş ve tehlike noktalarına konur. Bunlar TS 9111 ve TS 12576 gereğidir; erişilebilirlik denetiminde ilk bakılan kalemlerdir.
Sökülen parkeler yeniden kullanılabilir mi?
Genelde evet, %70–85 oranında. Kırık ve köşesi dökülmüş bloklar ayrılır, sağlamlar yıkanıp istiflenir. Kazı işlerinde bunu baştan planlarız; hem maliyet düşer hem kaldırımın rengi ve dokusu tutar. Sökümü dikkatsiz yapan ekipte bu oran %30'a iner.
Kaldırımdan geçen kanal hattını siz mi yapıyorsunuz, parkeyi başkası mı döşüyor?
İkisini de biz yapıyoruz. Kazı, boru döşeme, kontrollü dolgu, temel ve parke tek ekibin işi. Kaldırımın hangi bloklarla döşendiğini söken ekip bildiği için, yeniden döşemede desen ve kot tutar.
Önce yerinde görelim.
Kesin teklifi yerinde görerek veririz — görmeden verilen fiyat sahada mutlaka değişir.
Konu Kilit Parke, Bordür ve Tretuvar
Küçükçekmece / İstanbul