Izgara ve Mazgal Sistemleri
Izgara ve mazgal; yüzeyde akan yağmur suyunu yakalayıp çökeltme haznesi üzerinden yağmur suyu hattına aktaran, bulunduğu yerin trafik yüküne göre TS EN 124'e uygun sınıfta seçilen toplama elemanıdır.
01
Ne zaman gerekir?
- Kavşak, alt geçit veya rampa dibinde su birikiyor. Dip noktada yakalama kapasitesi yetersizse, üst kottan gelen tüm akış orada toplanır.
- Izgara var ama su almıyor. Çökeltme haznesi dolmuş, kot yanlış (ızgara kaplamadan yüksekte kalmış) veya bağlantı hattı tıkalıdır.
- Izgaradan su geri çıkıyor. Bu bir yakalama sorunu değildir; mansaptaki hat dolu demektir. Izgara eklemek bu durumu düzeltmez.
- Kapak veya çerçeve kırılmış, takırdıyor. Araç geçişinde çıkan gürültü, çerçevenin oturma betonundan ayrıldığının ilk işaretidir; sonrası kapağın yerinden çıkmasıdır.
- Saha ağır araç trafiğine açılıyor. Otopark için seçilmiş C250 ızgara, konteyner taşıyan bir sahada kırılır; D400 veya E600'e geçilmesi gerekir.
- Yaya alanı erişilebilirlik denetiminden geçecek. Boşluk yönü ve genişliği baston, tekerlek ve topuk güvenliği açısından uygun olmalıdır.
- İlk yağış suyu ayrımı veya yağ tutucu isteniyor. Sanayi ve akaryakıt sahalarında toplama elemanı tek başına yeterli değildir.
02
Nasıl yapıyoruz?
- Yüzey akış ve kot analizi. Yol enine-boyuna eğimleri, dip noktalar ve her ızgaraya gelen alan ölçülür; noktasal debiler hesaplanır. Mevcut sistemde ızgara bağlantıları ve mansap hattı CCTV ile kontrol edilir.
- Tip ve yük sınıfı seçimi. Nokta ızgara, bordür ağızlı (kerb inlet), çizgisel (linear) kanal veya kombi çözüm belirlenir; TS EN 124'e göre yük sınıfı, kullanım yerine göre seçilir.
- Sökme ve hazne imalatı. Mevcut eleman ve çerçeve sökülür, betonarme yuva ile 30–50 cm derinliğinde çökeltme haznesi imal edilir. Hazne, kum ve yaprağı hatta göndermeden tutar.
- Bağlantı hattı. DN200–DN300 bağlantı borusu, geri tepmeyi önleyecek eğimle (tipik ‰20 ve üzeri) ana hatta veya bacaya bağlanır; birleşim noktası contalı yapılır.
- Çerçeve ankrajı ve kot ayarı. Çerçeve, hızlı priz alan harç veya betonla ankrajlanır; ızgara üst kotu bitmiş kaplamadan 5–10 mm aşağıda bırakılır ki su ızgaraya doğru aksın ve lastik darbesi çerçeveye binmesin.
- Kabul ve bakım programı. Su boşaltma testi, kapak oturma kontrolü, bağlantının CCTV ile teyidi; ardından yağış mevsimine göre temizlik takvimi kurulur.
03
Kullandığımız ekipman ve teknoloji
Ekipman listesi8
- Kombine kanal aracı (çökeltme haznesi vakumlama ve bağlantı yıkama)
- Robotlu CCTV kamera ve itme kamera (bağlantı hattı kontrolü)
- Asfalt kesme makinesi, beton kesme testeresi, kırıcı
- Mini ekskavatör ve kazıcı-yükleyici
- Hızlı priz beton/harç ekipmanı, vibratör
- Total station ve lazer nivo (kot ayarı)
- Tabla kompaktör, tandem silindir (yama sıkıştırma)
- Küresel grafitli dökme demir (GJS) ızgara ve çerçeve, kompozit (SMC) eleman, çizgisel kanal elemanları
04
Uygulama aralığı ve kapasite
TS EN 124 yük sınıfları
| Sınıf | Deney yükü | Kullanım yeri |
|---|---|---|
| A15 | 15 kN | Yalnız yaya ve bisiklet alanları |
| B125 | 125 kN | Yaya bölgeleri, binek otopark, hafif trafik |
| C250 | 250 kN | Bordür kenarı bandı, taşıt yolu kenarı |
| D400 | 400 kN | Taşıt yolu, banket, otopark alanları |
| E600 | 600 kN | Ağır araç sahaları, sanayi, liman |
| F900 | 900 kN | Havalimanı apronu ve özel ağır yükler |
Yakalama kapasitesi
| Eleman | Teorik kapasite | Tasarımda alınan (tıkanma faktörü 0,5) |
|---|---|---|
| 50×50 cm nokta ızgara (3–5 cm su derinliği) | 25 – 40 l/s | 12 – 20 l/s |
| 1 m bordür ağızlı toplama | 15 – 25 l/s | 8 – 12 l/s |
| Çizgisel kanal NW100 (‰5 eğim) | 10 – 18 l/s | 5 – 9 l/s |
| Çizgisel kanal NW200 (‰5 eğim) | 35 – 55 l/s | 18 – 28 l/s |
Yerleşim kriterleri
| Yol boyuna eğimi | Izgara aralığı |
|---|---|
| %0,5 – %1 | 25 – 35 m |
| %1 – %2 | 30 – 40 m |
| %2 – %4 | 35 – 50 m |
| Dip nokta / kavşak ağzı | En az çift ızgara, aralarında ayrı bağlantı |
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Çökeltme haznesi derinliği | 30 – 50 cm |
| Bağlantı hattı | DN200 – DN300, min ‰20 eğim |
| Malzeme | Küresel grafitli dökme demir (GJS-500-7), kompozit SMC |
| Yaya ve bisiklet alanlarında boşluk genişliği | 20 mm altı, yürüme yönüne dik |
| Kot toleransı | Bitmiş kaplamanın 5–10 mm altı |
05
Uyduğumuz standart ve mevzuat
Standart ve yönetmelik listesi9
- TS EN 124-1 … TS EN 124-6
- — Muayene bacası kapakları ve yağmur suyu ızgaraları, yük sınıfları ve malzeme türlerine göre
- TS EN 1433
- — Araç ve yaya alanları için çizgisel drenaj kanalları
- TS EN 1563
- — Küresel grafitli dökme demir (GJS) malzeme özellikleri
- TS EN 752
- — Bina dışı drenaj sistemlerinin tasarımı ve işletmesi
- TS EN 858
- — Yağ ayırıcı sistemler (akaryakıt, yıkama ve sanayi sahalarında)
- TS 9111
- — Erişilebilirlik: yaya yolları ve yüzey elemanları
- Yağmursuyu Toplama, Depolama ve Deşarj Sistemleri Hakkında Yönetmelik (RG 23.06.2017 / 30105)
- Karayolları Teknik Şartnamesi (KTŞ)
- — KGM sorumluluğundaki yol kesimlerinde
- İlgili idarenin altyapı teknik şartnamesi ve tip detayları
06
Kimler için?
- Belediyeler ve su-kanal idareleri (yol ızgarası yenileme ve sıklaştırma programları)
- OSB Bölge Müdürlükleri (ağır araç trafiğine uygun D400/E600 dönüşümü)
- Fabrika, depo ve lojistik merkezleri (saha drenajı, yükleme rampaları)
- AVM, otel, hastane ve site yönetimleri (otopark, rampa, bahçe)
- Havalimanı ve liman işletmeleri (E600–F900 uygulamaları)
- Ana yükleniciler (yol ve saha üstyapı paketlerinin drenaj kalemi)
- Akaryakıt istasyonları ve araç yıkama tesisleri (yağ tutuculu toplama)
07
Fiyatı ne belirler?
- Yük sınıfı ve malzeme — B125 kompozit ile D400 küresel grafitli dökme demir arasında birim fiyat farkı yüksektir.
- Adet ve dağınıklık — 200 ızgaranın tek bir caddede olması ile 40 farklı noktaya dağılması, aynı adette bile farklı maliyet üretir.
- Çökeltme haznesi imalatı — mevcutta yoksa betonarme yuva imalatı ayrı kalemdir.
- Bağlantı hattı uzunluğu — ana hatta veya bacaya mesafe, kazı ve boru metrajını belirler.
- Üstyapı kesim ve yama — asfalt kesme, sökme, yeniden serme; kilit parke veya bordür yenileme.
- Trafik kapatma ve çalışma saati — gece çalışması ve hızlı priz beton kullanımı maliyeti artırır.
- Çerçeve tipi — kilitli, menteşeli, contalı (gürültü ve koku önleyici) veya standart oturmalı.
- İlave donanım — yağ tutucu, hidrodinamik ayırıcı, koku bariyeri, sepetli tutucu.
08
Sıkça sorulan sorular
Izgara var ama su almıyor, neden?
Sırayla dört şey kontrol edilir: (1) çökeltme haznesi dolu mu, (2) ızgara kotu kaplamadan yüksek kalmış mı (asfalt yenilendiğinde sık görülür), (3) bağlantı hattı tıkalı mı, (4) mansaptaki ana hat dolu mu. İlk üçü sahada kombine araç ve kamerayla tespit edilir; dördüncüsü hidrolik hesap işidir.
Dökme demir mi kompozit mi seçmeliyim?
Taşıt yolunda ve ağır araç sahasında küresel grafitli dökme demir (D400 ve üzeri) tercih edilir. Kompozit (SMC) eleman hafiftir, korozyona ve hurda hırsızlığına dayanıklıdır; yaya alanı, park ve hafif trafik için uygundur. Sınır açıktır: kompozitin yük sınıfı ne yazıyorsa o geçerlidir, taşıt yolunda B125 kullanılmaz.
Çökeltme haznesi olmak zorunda mı?
Zorunlu olmasa da, olmadığı yerde kum ve yaprak doğrudan hatta gider ve tıkanıklık ızgarada değil hattın içinde oluşur. Hazne, temizliği yüzeyden ve kısa sürede yapılabilir noktada tutar. Hazneli sistemde yılda iki temizlik yeterken, haznesiz sistemde hat temizliği daha sık ve daha pahalıdır.
Izgaralar ne sıklıkla temizlenmeli?
Yılda en az iki kez: yaprak dökümünden önce (Eylül–Ekim) ve ilkbaharda. Ağaçlı caddelerde, şantiye çevresinde ve tozlu sanayi sahalarında bu sayı üçe-dörde çıkar. Ayrıca meteorolojik uyarı öncesi kritik dip noktaların hızlı kontrolü yapılır.
Kapak araç geçerken takırdıyor, sadece değiştirsek olur mu?
Genellikle olmaz. Takırtı, çerçevenin oturma betonundan ayrıldığını gösterir; kapak yenilense de aynı sorun sürer. Doğru işlem çerçevenin sökülüp yuvanın yeniden betonlanması ve kotun ayarlanmasıdır. Trafiğe kısa sürede açılması gerekiyorsa hızlı priz beton kullanılır.
Bir kavşağa kaç ızgara gerekir?
Gelen debiye bağlıdır. Tasarımda ızgara başına 12–20 l/s alınır (tıkanma faktörü nedeniyle teorik kapasitenin yarısı). Kavşağa 80 l/s geliyorsa 4–6 ızgara ve bunların ayrı ayrı bağlanması gerekir; hepsi tek bir DN200 bağlantıya bağlanırsa darboğaz ızgarada değil borudadır.
Önce yerinde görelim.
Kesin teklifi yerinde görerek veririz — görmeden verilen fiyat sahada mutlaka değişir.
Konu Izgara ve Mazgal Sistemleri
Küçükçekmece / İstanbul