Noktasal Tamir ve Robotik Onarım
Noktasal tamir ve robotik onarım, hattın tamamını yenilemek yerine yalnızca kusurun bulunduğu 0,5–3 metrelik kesitte, bacadan indirilen uzaktan kumandalı robot ve şişirilebilir paker (kalıp) kullanılarak yapılan freze, kesme, reçine enjeksiyonu ve kısa astar uygulamalarının bütünüdür.
100 metrelik bir hatta tek bir kırık varsa, 100 metre astar çekmek gerekmez. Doğru teşhis, işin bütçesini beşte birine indirebilir. Bu sayfa tam olarak bunun sayfasıdır.
01
Ne zaman gerekir?
- CCTV kaydında sayılı sayıda yapısal kusur var. Hattın geri kalanı sağlam; iki-üç noktada kırık, çatlak veya kaçık derz görünüyor.
- Sarkan branşman var. Ana hatta fazla girmiş bir bağlantı borusu, tıkanıklıkların ve kamera geçişinin bir numaralı sebebidir.
- Kök tekrar tekrar geliyor. Kökü kesmek yeterli değildir; kökün girdiği derz kapatılmadıkça 6–12 ayda geri gelir.
- Kalsit, beton şerbeti veya çivi/demir engel var. Hattı daraltan sert birikinti frezeyle alınır.
- CIPP öncesi hazırlık gerekiyor. Astar çekilmeden önce hattın engelsiz ve düzgün olması şarttır.
- CIPP sonrası branşman açılacak. Astarla kapanan bağlantılar içeriden robotla açılır.
- Bir tıkanıklık sürekli aynı noktada tekrarlıyor. Belirtiyi değil sebebini kaldırmak gerekir.
02
Nasıl yapıyoruz?
- Yıkama ve teşhis. Hat 140–200 bar su jetiyle yıkanır, çıkan malzeme vakumla alınır. CCTV ile TS EN 13508-2 kodlaması yapılır ve her kusurun bacadan mesafesi metre hassasiyetinde sabitlenir.
- Yöntem kararı. Kusur tipi yöntemi belirler: fiziksel engel → freze; aktif su girişi olan derz → reçine enjeksiyonu; yapısal kırık/çatlak → kısa liner; branşman ağzı sızdırıyor → branşman şapkası.
- Freze ve yüzey hazırlığı. Çok fonksiyonlu robotla sarkan boru ucu, kök, kalsit ve beton artığı kesilir; astar yapılacak yüzey temizlenir. Gerekiyorsa hat by-pass'a alınır — reçine ıslak yüzeye yapışmaz.
- Uygulama.
- Kısa liner (paker): Silikat veya epoksi reçineyle doyurulmuş cam elyaf mat, şişirilebilir pakerin üzerine sarılıp kusur noktasına götürülür ve boru cidarına bastırılır.
- UV nokta liner: Aynı mantıkla yerleştirilir, UV ışığıyla dakikalar içinde kürlenir.
- Robotik reçine enjeksiyon: Çatlak ve derz boşluğuna doğrudan reçine basılır.
- Branşman şapkası (top-hat): Ana hat ile branşman ağzını birlikte saran, "T" biçiminde şapka astarı uygulanır.
- Kürleme ve paker çekilmesi. Reçine sertleştikten sonra paker söndürülüp geri çekilir; kalan pürüzler frezeyle alınır.
- Son kontrol ve kayıt. Son CCTV kaydı alınır, öncesi/sonrası görüntü ve metraj kaydı teslim edilir. Hat, kürleme tamamlanınca devreye alınır.
03
Kullandığımız ekipman ve teknoloji
Ekipman listesi10
- Kendinden tahrikli, döner-eğilir kameralı çok fonksiyonlu kanal robotu
- Pnömatik/hidrolik freze motoru ve uç takımları (elmas, karbür, kök kesme uçları)
- Şişirilebilir paker setleri (0,5 – 1,5 m boy, farklı çap aralıkları)
- UV nokta liner sistemi ve kürleme lambası
- Robotik reçine enjeksiyon ünitesi (iki bileşenli karıştırma-dozaj)
- Branşman şapkası (top-hat) uygulama aparatı
- İtme (push) kamera sistemi — DN70 – DN200 arası dar hatlar ve bina bağlantıları için
- Kombine kanal temizleme aracı (yıkama + vakum) ve dönerli/kesici yıkama başlıkları
- By-pass pompaj seti, hat tıkacı (balon) ve seviye kontrol ekipmanı
- Jeneratör, kompresör ve kablo/hortum makara sistemi
04
Uygulama aralığı ve kapasite
| Uygulama | Çap aralığı | Uygulama boyu | Kürleme |
|---|---|---|---|
| Kısa liner (paker) | DN150 – DN800 | 0,5 – 1,5 m (eklenerek 3 m) | Silikat/epoksi, 45 – 120 dk |
| UV nokta liner | DN150 – DN600 | 0,5 – 1,0 m | 10 – 30 dk |
| Robotik freze | DN150 – DN800 | Nokta | — |
| Robotik reçine enjeksiyon | DN150 – DN800 | Derz/çatlak | 20 – 60 dk |
| Branşman şapkası (top-hat) | DN150 – DN600 ana hat | Bağlantı ağzı | 60 – 120 dk |
| İtme kamera ile teşhis | DN70 – DN200 | 60 – 120 m | — |
Sınırı açıkça söylüyoruz: DN150'nin altındaki hatlarda robotlu CCTV ve robotik freze çalışmaz. Bu çaplarda itme kamera ile teşhis yapılır; onarım için ya kimyasal enjeksiyon ya bina bağlantısına özel küçük çaplı sistemler ya da açık kazı gerekir. Bunu proje başında söylemek, sahada sürpriz yaşamaktan iyidir.
05
Uyduğumuz standart ve mevzuat
Standart ve yönetmelik listesi8
- TS EN 13508-2
- — Kanalizasyon durum tespitinde kusur kodlama sistemi (uygulamanın dayanağı)
- TS EN ISO 11295
- — Rehabilitasyon tekniklerinin sınıflandırılması; nokta onarımının yöntem ailesi içindeki yeri
- TS EN ISO 11296-1 / -4
- — Astar esaslı rehabilitasyon genel esasları ve malzeme şartları
- TS EN 1610
- — Sızdırmazlık deneyi (onarım sonrası kontrol)
- TS EN 14654-2
- — Kanalizasyon şebekelerinde rehabilitasyon faaliyetlerinin yönetimi
- TS EN 752
- — Bina dışı drenaj ve kanalizasyon sistemleri
- Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği
- — kapalı/dar alanda çalışma, gaz ölçümü, baca girişi prosedürleri
- Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik
- — reçine ve sertleştirici kullanımı
06
Kimler için?
- Su ve kanal idareleri: şebeke genelinde tekil kusur programları, infiltrasyon azaltma
- Belediyeler: tekrarlayan tıkanıklık şikâyetlerinin kalıcı çözümü
- Site, AVM, otel, hastane yönetimleri: bina bağlantıları ve otopark altı gider hatları
- Fabrikalar ve OSB'ler: üretimi durdurmadan tekil hat müdahalesi
- Ana yükleniciler ve rehabilitasyon yüklenicileri: CIPP öncesi hazırlık ve sonrası branşman açma
- Yapı denetim ve emlak yönetimi: devir öncesi hat durum tespiti ve nokta onarım
07
Fiyatı ne belirler?
- Nokta sayısı ve dağılımı. Aynı baca arasındaki 5 nokta ile şehrin beş ayrı yerindeki 5 nokta çok farklı maliyettir; kurulum-söküm süresi belirleyicidir.
- Çap ve derinlik. Büyük çapta paker ve ekipman ölçüsü değişir; derin bacada erişim ve emniyet süresi artar.
- Kusur tipi. Basit bir derz enjeksiyonu ile branşman şapkası uygulaması aynı iş değildir.
- Freze yükü. Kalsitleşmiş, beton şerbeti akmış veya demir/çivi engelli hatta freze süresi katlanır.
- Su yönetimi. Reçine ıslak yüzeye yapışmaz; by-pass pompaj, hat tıkaçlama ve debi büyüklüğü doğrudan maliyet kalemidir.
- Reçine tipi. Silikat, epoksi veya UV cam elyaf; endüstriyel ve agresif ortamda üst grup gerekir.
- Erişim. Araç yanaşamayan baca, dar sokak, bahçe içi baca; hortum ve kablo serimi süre demektir.
- Çalışma penceresi. Gece çalışması, hastane/otel gibi kesinti toleransı düşük yapılarda planlama kısıtı.
- Kayıt ve raporlama talebi. TS EN 13508-2 kodlu rapor, öncesi/sonrası video arşivi, GIS'e işlenmiş kusur haritası.
08
Sıkça sorulan sorular
Nokta tamir mi, komple astarlama (CIPP) mı yapmalıyım?
Kural pratikte şudur: bir baca arasında 3–4'ten az yapısal kusur varsa nokta tamir, daha fazlaysa komple astarlama genelde daha ekonomiktir. Kusurlar hattın tamamına yayılmışsa veya boru genel olarak korozyona uğramışsa nokta tamir yalnızca zaman kazandırır, sorunu çözmez. Kararı CCTV kaydına bakarak birlikte veriyoruz.
DN150'nin altındaki hatlarda ne yapıyorsunuz?
Robotlu CCTV ve robotik freze bu çaplarda çalışmaz. Teşhisi itme kamerayla yaparız (DN70 – DN200 arası, 60–120 m menzil). Onarım için ya kimyasal enjeksiyon ya küçük çaplı özel sistemler ya da açık kazı gerekir. Bu çapta "her şeyi kazısız yaparız" demiyoruz.
Onarımdan sonra hat ne zaman kullanılabilir?
Kürleme tamamlandıktan hemen sonra. Kürleme süresi reçine tipine göre değişir; UV nokta liner, silikat veya epoksi kısa linerden daha çabuk sertleşir. Toplam süreyi nokta sayısına ve hattın durumuna göre keşifte yazılı olarak veririz.
Hattın içi su doluyken onarım yapabilir misiniz?
Hayır. Reçine ıslak ve kirli yüzeye yapışmaz. Uygulama noktasının kuru olması gerekir; bunun için hat tıkaçlanır veya by-pass pompaj kurulur. Debisi yüksek kollektörlerde by-pass planı işin ayrı bir kalemidir.
Kısa liner'ın ömrü ne kadar?
Doğru yüzey hazırlığı ve kürleme ile CIPP astarında olduğu gibi 50 yıl mertebesinde bir tasarım ömrü hedeflenir. Ömrü kısaltan en yaygın sebep uygulamanın kendisi değil, yetersiz temizlik ve ıslak yüzeydir.
Sarkan branşmanı kesmek hattı zayıflatır mı?
Kesim, ana hattın cidarına değil içeri taşan branşman borusuna yapılır. Kesim sonrası bağlantı ağzı açıkta kalıyorsa branşman şapkası (top-hat) uygulanarak hem sızdırmazlık hem geometri düzeltilir.
Kökü kestiniz, bir yıl sonra yine geldi. Neden?
Çünkü kök bir belirti. Kök, sızdıran bir derz veya çatlaktan gelen nemi takip ederek hatta girer. Kesim yaparsınız, kaynak açık kaldığı için geri gelir. Kalıcı çözüm, kökün girdiği derzin reçine enjeksiyonu veya kısa liner ile kapatılmasıdır.
Önce yerinde görelim.
Kesin teklifi yerinde görerek veririz — görmeden verilen fiyat sahada mutlaka değişir.
Konu Noktasal Tamir ve Robotik Onarım
Küçükçekmece / İstanbul