Fore Kazık ve Jet Grouting
Fore kazık, zeminde açılan delginin donatı ve betonla doldurularak yapı yükünü sağlam tabakaya aktaran derin temel elemanına dönüştürülmesidir; jet grouting ise yüksek basınçlı çimento şerbetinin zemini yerinde parçalayıp karıştırarak silindirik iyileştirilmiş kolonlar oluşturmasıdır.
Kısaca: fore kazık yükü taşır, jet grouting zemini iyileştirir ve su geçişini keser. İkisi çoğu zaman aynı projede birlikte kullanılır.
01
Ne zaman gerekir?
- Yüzey zemini taşımıyor; terfi merkezi, depo, arıtma yapısı veya baca odası sağlam tabakaya oturtulacak.
- Derin kazı yapılacak ve komşu bina var; kalıcı kazıklı perde ile hem destek hem oturma kontrolü gerekiyor.
- Yeraltı suyu kazı tabanının üstünde; kazı çukurunu çevreleyen su geçirimsiz perde gerekiyor.
- Mevcut yapının altında oturma var; temel altı jet grouting ile taşıma gücü artırılacak.
- Kolektör veya tünel geçişi hassas bir yapıya yakın; geçiş öncesi zemin iyileştirilecek.
- Sıvılaşma riski raporlanmış; zemin iyileştirme projesi hazırlanmış.
02
Nasıl yapıyoruz?
- Zemin etüdü ve tasarım. SPT/CPT logları, laboratuvar sonuçları ve yeraltı su seviyesi değerlendirilir; kazık çapı, boyu, aks aralığı veya jet grouting kolon çapı, aralığı ve enjeksiyon reçetesi belirlenir.
- Deneme imalatı. Jet groutingte şantiyede deneme kolonu yapılır; kazılıp çapı ölçülür ve karot alınır. Reçete (basınç, çekme hızı, dönme hızı, su/çimento oranı) bu sonuca göre kesinleşir. Deneme kolonu yapmadan sahaya seri imalata geçmek, kolon çapını tahmin etmek demektir.
- Aplikasyon ve platform hazırlığı. Kazık/kolon akslarına aplikasyon yapılır, makine için stabil çalışma platformu teşkil edilir.
- Delgi. Fore kazıkta zemine göre kelly (bentonit veya muhafaza borulu) ya da CFA yöntemi seçilir. Jet groutingte delgi tabana kadar iner.
- İmalat. Fore kazıkta donatı kafesi indirilir, beton tremie borusuyla tabandan basılır, muhafaza borusu kademeli çekilir. Jet groutingte yüksek basınçlı enjeksiyon başlatılır, tij kontrollü dönerek yukarı çekilir; parametreler otomatik kaydedilir.
- Kalite kontrolü. Fore kazıkta beton hacmi–derinlik grafiği, küp numunesi, sonik logging (kroshol) veya düşük deformasyonlu bütünlük deneyi (PIT); jet groutingte kolon karotu ve serbest basınç deneyi.
- Başlık kırımı ve raporlama. Kazık başları proje kotuna kırılır, donatı temizlenir, başlık kirişi/radye imalatına geçilir. Tüm imalat kayıtları kazık/kolon bazında raporlanır.
03
Kullandığımız ekipman ve teknoloji
Ekipman listesi8
- Fore kazık makinesi — kelly (rotary) ve CFA (sürekli helezon) konfigürasyonu
- Muhafaza borusu (casing) takımı ve casing oscillator
- Bentonit hazırlama ve desander ünitesi
- Donatı kafesi imalat tezgâhı, tremie boru takımı
- Jet grouting delgi makinesi, yüksek basınçlı enjeksiyon pompası (400 bar sınıfı)
- Çimento silosu, otomatik karıştırma (mikser–ajitatör) ünitesi
- Parametre kayıt sistemi (basınç, debi, çekme hızı, dönme hızı)
- Kalite kontrol: karot alma makinesi, beton test presi, sonik logging ve PIT test ekipmanı
04
Uygulama aralığı ve kapasite
Fore kazık
| Parametre | Aralık |
|---|---|
| Kazık çapı | Ø45 · Ø65 · Ø80 · Ø100 · Ø120 · Ø150 cm |
| Kazık derinliği (kelly) | 8 – 40 m |
| Kazık derinliği (CFA) | 8 – 28 m |
| CFA uygun çap aralığı | Ø40 – Ø90 cm |
| Beton sınıfı | C25/30 – C30/37, çökme 18–22 cm, tremie uyumlu |
| Donatı | S420 boyuna + spiral etriye; pas payı ≥ 7,5 cm |
| Perde tipleri | Ayrık · teğet · geçmeli (secant, su geçirimsiz) |
Jet grouting
| Sistem | Akışkan | Tipik kolon çapı | Nerede |
|---|---|---|---|
| Jet-1 (tek akışkan) | Sadece çimento şerbeti | 40 – 80 cm | Kum ve çakılda, ekonomik |
| Jet-2 (çift akışkan) | Şerbet + hava | 80 – 150 cm | Orta sıkı zemin, daha büyük çap |
| Jet-3 (üç akışkan) | Su + hava, ayrı şerbet | 120 – 200 cm | Killi/kohezyonlu zeminde, en büyük çap |
| Parametre | Aralık |
|---|---|
| Enjeksiyon basıncı | 300 – 450 bar |
| Su/çimento oranı | 0,8 – 1,2 |
| Tij çekme hızı | 3 – 10 cm/dk |
| Dönme hızı | 8 – 20 dev/dk |
| Kolon derinliği | 25 m'ye kadar |
| 28 günlük serbest basınç dayanımı (kum) | 5 – 15 MPa |
| 28 günlük serbest basınç dayanımı (kil) | 1 – 4 MPa |
05
Uyduğumuz standart ve mevzuat
Standart ve yönetmelik listesi10
- TS EN 1536
- — Özel geoteknik uygulamalar: Fore kazıklar
- TS EN 12716
- — Özel geoteknik uygulamalar: Jet grouting
- TS EN 14199
- — Mikrokazıklar
- TS EN 12063
- — Palplanş duvarlar (kombine sistemlerde)
- TS EN 1537
- — Zemin ankrajları (ankrajlı kazıklı perdede)
- TS EN 1997-1 (Eurocode 7)
- — Geoteknik tasarım
- TBDY 2018, Bölüm 16
- — Derin temeller ve zemin dayanma yapıları
- TS 500
- — Betonarme yapıların hesap ve yapım kuralları
- TS EN 206 + TS 13515
- — Beton: özellik, performans, imalat ve uygunluk
- ASTM D5882 (PIT) ve ASTM D6760 (sonik logging)
- — kazık bütünlük deneyleri
06
Kimler için?
- Su-kanal idareleri (terfi merkezi, arıtma yapısı, derin şaft temelleri)
- Belediyeler (istinat yapısı, yol yarması, heyelan bölgesi)
- Ana yükleniciler ve müteahhitler (derin temel, bina bitişiği kazı)
- OSB'ler ve fabrikalar (ağır makine temeli, silo, tank temeli)
- Karayolları ve öteki kamu kurumlarının işleri (köprü ayağı, menfez, dolgu altı iyileştirme)
07
Fiyatı ne belirler?
- Kazık çapı ve boyu. Metraj çapla değil, çapın karesiyle beton hacmine dönüşür; Ø100 kazık Ø65'in 2,4 katı beton ister.
- Zemin sınıfı ve delgi zorluğu. Kaya soketi, blok taşlı zemin veya eski moloz dolgu delgi hızını belirgin biçimde düşürür.
- Yeraltı suyu ve delgi desteği. Bentonitli veya muhafaza borulu çalışma, CFA'ya göre daha maliyetlidir.
- Perde tipi. Ayrık kazıktan geçmeli (secant) perdeye geçildiğinde aynı metre için kazık sayısı belirgin artar.
- Jet grouting sistemi. Jet-1'den Jet-3'e geçmek ekipman, süre ve çimento tüketimini artırır.
- Çimento dozajı ve hedef dayanım. Şartnamedeki serbest basınç dayanımı, m³ başına çimento miktarını doğrudan belirler.
- Kalite kontrol kapsamı. Karot sayısı, sonik logging veya statik yükleme deneyi talebi.
- Erişim ve platform. Makine ağırlığı 40–90 ton sınıfında olabilir; platform teşkili, şev ve manevra alanı ayrı imalattır.
08
Sıkça sorulan sorular
Fore kazık mı, jet grouting mi gerekiyor?
Amaç yük taşımaksa fore kazık. Amaç zemini iyileştirmek, su geçişini kesmek veya mevcut temelin altını güçlendirmekse jet grouting. Derin kazıda genellikle ikisi birlikte kullanılır: kazıklı perde yanal yükü alır, kazık aralarına yapılan jet grouting kolonları su ve zemin kaçışını keser.
CFA ile kelly (rotary) arasındaki fark nedir?
CFA'da helezon zemine iner, beton helezonun içinden basılırken burgu yukarı çekilir — hızlıdır, çamur üretmez, gürültü ve titreşim düşüktür; ancak donatı kafesi taze betona indirildiği için boy sınırlıdır ve blok taşlı/kaya zeminde çalışmaz.
Kelly yöntemi daha derine iner, kaya soketi açar, donatıda sınır getirmez ama daha yavaştır ve bentonit/muhafaza borusu gerektirir.
Jet grouting kolonunun çapını nasıl doğruluyorsunuz?
Deneme kolonu yaparız: kolon imal edilir, priz aldıktan sonra çevresi kazılıp gerçek çapı ölçülür, karot alınıp serbest basınç deneyine gönderilir. Seri imalat reçetesi bu ölçülen sonuca göre kilitlenir ve her kolonun basınç–debi–çekme hızı kaydı tutulur.
İmalat mevcut binaya zarar verir mi?
Fore kazık ve jet grouting, çakma kazığa göre titreşim üretmeyen yöntemlerdir; zaten bina bitişiğinde tercih edilme sebepleri budur. Yine de jet groutingte zemin içinde basınç oluşur; komşu yapıda ölçüm noktaları kurar, imalat sırasını (atlamalı düzen) ve basıncı buna göre ayarlarız.
Kazığın sağlam yapıldığını nasıl belgeliyorsunuz?
Her kazık için delgi logu, beton hacmi–derinlik grafiği ve küp numunesi sonucu verilir. Şartname gerektiriyorsa düşük deformasyonlu bütünlük deneyi (PIT) veya kazık içine yerleştirilen borularla sonik logging (kroshol) yapılır. Kritik kazıklarda statik yükleme deneyi planlanır.
Su geçirmez bir kazı çukuru nasıl elde ediliyor?
İki yol var: geçmeli (secant) fore kazık perdesi ya da jet grouting kolonlarının bindirmeli dizilmesiyle oluşturulan perde. Tabandan su gelme riski varsa jet grouting ile taban tıkacı (bottom plug) da yapılabilir. Seçim, su seviyesi, zemin geçirimliliği ve kazı derinliğine göre yapılır.
Önce yerinde görelim.
Kesin teklifi yerinde görerek veririz — görmeden verilen fiyat sahada mutlaka değişir.
Konu Fore Kazık ve Jet Grouting
Küçükçekmece / İstanbul