Atıksu Arıtma Tesisi Yapımı ve Devreye Alma
Atıksu arıtma tesisi; evsel veya endüstriyel atıksudaki askıda katı madde, organik madde (KOİ/BOİ₅), azot ve fosforun fiziksel, biyolojik ve gerektiğinde kimyasal kademelerle giderilerek çıkış suyunun yürürlükteki deşarj limitlerine indirildiği ve oluşan çamurun susuzlaştırıldığı tesistir.
01
Ne zaman gerekir?
- Çıkış suyu analizleri SKKY deşarj limitlerini aşıyor; deşarj izniniz askıya alınmış veya idari para cezası gelmiş.
- Üretim kapasitesi arttı; mevcut tesis tasarım debisinin üzerinde çalışıyor, son çökeltimden çamur kaçıyor.
- Kanalizasyon şebekesine bağlantı için ön arıtma şartı kondu (yağ-gres, pH, AKM, KOİ aşımı).
- OSB katılımcısısınız ve OSB merkezi arıtmasının katılımcı deşarj limitlerini sağlayamıyorsunuz.
- Çamur üretimi kontrolden çıktı; vidanjörle sıvı çamur nakliyesi yıllık bütçeyi yiyor, susuzlaştırma hattı gerekiyor.
- Arıtılmış suyu sulama/soğutma suyunda geri kullanmak istiyorsunuz (ileri arıtma + dezenfeksiyon).
02
Nasıl yapıyoruz?
- Atıksu karakterizasyonu. En az 3 gün, 24 saatlik kompozit numune. Ölçtüğümüz parametreler: debi profili, pH, sıcaklık, KOİ, BOİ₅, AKM, TN (TKN + NOx), TP, yağ-gres, iletkenlik; endüstride ayrıca biyolojik ayrışabilirlik (BOİ₅/KOİ oranı) ve inhibisyon testi. BOİ₅/KOİ < 0,3 ise sadece biyolojik arıtma yetmez, bunu baştan söyleriz.
- Kütle dengesi ve proses seçimi. Çamur yaşı, hava ihtiyacı (kg O₂/gün), havuz hacimleri, çamur üretimi (kg KM/gün) hesaplanır; alan, enerji ve işletme kolaylığına göre proses kilitlenir.
- Proje onayı. Proses raporu, hesap föyleri, akım şeması, hidrolik profil, yapı projeleri ve otomasyon açıklaması ile proje onay dosyası hazırlanır ve idareye sunulur.
- İnşaat. Kazı-iksa, betonarme yapılar, su tutma (sızdırmazlık) testi, epoksi/su yalıtımı, boru-vana montajı, ekipman montajı, elektrik ve otomasyon.
- Devreye alma. Temiz su ile hidrolik test → ekipman kuru/yüklü testleri → biyolojik aşılama (yakın tesisten aktif çamur) → MLSS, SVI, çözünmüş oksijen, çamur yaşı takibi → çıkış suyu kararlı hale gelince performans testi.
- İşletme. Günlük operatör turu, haftalık analiz seti, aylık ekipman bakımı, üç aylık performans raporu. Sözleşmeli işletme için: Şebeke İşletme ve Bakım Sözleşmesi
03
Kullandığımız ekipman ve teknoloji
Ön arıtma: kaba ızgara (elle/mekanik), ince ızgara (döner tamburlu, adımlı), havalandırmalı kum ve yağ tutucu, kum yıkayıcı-klasifikatör, dengeleme havuzu (kaba kabarcık veya dalgıç mikser), ön çökeltim.
Biyolojik: aktif çamur (uzun havalandırmalı / konvansiyonel), anoksik-anaerobik selektör (A²O), SBR, MBR (UF/MF membran), biyodisk (RBC), MBBR taşıyıcı. Ekipman: yüzey/dalgıç blower, membran disk difüzör, dalgıç mikser, geri devir pompası, oksijen ve MLSS probu.
Son kademe: dairesel/dikdörtgen son çökeltim + sıyırıcı köprü, kimyasal fosfor giderimi (PAC/FeCl₃ dozaj), kum/disk filtre, UV veya sodyum hipoklorit dezenfeksiyon.
Çamur hattı: yoğunlaştırıcı, polielektrolit hazırlama ünitesi, dekantör (santrifüj) veya belt pres / vidalı pres, çamur silosu, kek konveyörü.
Otomasyon: PLC + SCADA, frekans konvertörlü blower kontrolü, uzaktan izleme ve alarm.
04
Uygulama aralığı / kapasite
| Proses | Uygun kapasite | Çamur yaşı | HRT | MLSS | Alan ihtiyacı | Not |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Uzun havalandırmalı aktif çamur | 100 – 20.000 m³/gün | 20 – 30 gün | 18 – 24 saat | 3.000 – 5.000 mg/L | Yüksek | Çamur stabil, işletmesi affedici |
| Konvansiyonel aktif çamur + ön çökeltim | 5.000 – 100.000+ m³/gün | 5 – 15 gün | 4 – 8 saat | 2.500 – 4.000 mg/L | Orta | Çamur çürütme ile birlikte |
| SBR (ardışık kesikli) | 200 – 15.000 m³/gün | 15 – 25 gün | 12 – 24 saat çevrim | 3.000 – 5.000 mg/L | Orta | En az 2 tank; debi dalgalanmasına dayanıklı |
| MBR (membran biyoreaktör) | 50 – 20.000 m³/gün | 20 – 40 gün | 6 – 12 saat | 8.000 – 12.000 mg/L | Düşük | Çıkış AKM < 1 mg/L; 1 mm elek zorunlu |
| Biyodisk (RBC) | 25 – 2.000 m³/gün | — | — | — | Düşük | Düşük enerji; soğuk iklimde kapalı olmalı |
Tipik tasarım kriterleri: kaba ızgara aralığı 20-100 mm · ince ızgara 3-10 mm (MBR öncesi 0,75-2 mm) · havalandırmalı kum tutucu bekleme 2-5 dakika · dengeleme havuzu 6-24 saat · ön çökeltim yüzey yükü 30-50 m³/m²·gün · son çökeltim yüzey yükü 0,5-1,0 m³/m²·saat, savak yükü < 10 m³/m·saat · F/M oranı uzun havalandırmada 0,05-0,15 kg BOİ₅/kg MLSS·gün.
Evsel atıksu tipik giriş değerleri: KOİ 500-800 mg/L · BOİ₅ 250-400 mg/L · AKM 200-350 mg/L · TN 40-60 mg/L · TP 6-12 mg/L · kişi başı 120-180 L/gün, 50-60 g BOİ₅/gün.
Çamur susuzlaştırma çıkış kuru madde oranları: dekantör %20-28 · belt pres %16-22 · vidalı pres %15-22 · yalnız yoğunlaştırma %2-5. Polielektrolit dozu tipik 3-8 kg/ton kuru madde.
Sınırlarımız
- BOİ₅/KOİ oranı 0,3'ün altındaki endüstriyel akımlarda pilot çalışma yapılmadan performans taahhüdü vermeyiz.
- MBR'yi 1 mm'den kaba elekle devreye almayız; membran saç, elyaf ve yağdan ölür.
- Debisi 25 m³/gün'ün altındaki noktalarda tam biyolojik tesis yerine paket arıtma veya sızdırmasız foseptik öneririz.
- Sürekli sıcaklığı 10 °C altına düşen açık havuzlarda nitrifikasyon garanti edilemez; izolasyon/kapatma gerekir.
05
Uyduğumuz standart ve mevzuat
Standart ve yönetmelik listesi8
| Belge | Kapsam |
|---|---|
| Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği (SKKY) | Sektörel deşarj limit tabloları; evsel atıksu için nüfus/kirlilik yüküne göre ayrışan tablolar (BOİ₅, KOİ, AKM, pH) |
| Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği | Hassas/az hassas alan tanımı, azot-fosfor giderim şartı, arıtma seviyesi |
| Atıksu Arıtma Tesisleri Teknik Usuller Tebliği | Tasarım esasları, birim seçim kriterleri |
| Proje Onayı Genelgesi | Onay dosyası içeriği ve süreci |
| ÇED Yönetmeliği | Kapasiteye göre Ek-1 / Ek-2 |
| TS EN 12255 serisi | Arıtma tesisi genel ve birim yapı kuralları |
| TS EN 1610 | Bağlantı ve deşarj hatlarının döşenmesi + sızdırmazlık testi |
| Arıtma Çamurlarının Toprakta Kullanılması / Atık Yönetimi Yönetmeliği | Susuzlaştırılmış çamurun bertaraf/geri kazanım yolu |
Deşarj limit tablosu proje bazında değişir; hangi tablo ve hangi değerlerin geçerli olduğunu ilgili idareyle yazılı teyit edip sözleşme ekine koyarız — teklifte "limitleri sağlar" cümlesi tek başına yeterli değildir.
06
Kimler için?
Belediyeler ve su-kanal idareleri (kentsel atıksu arıtma tesisi) · OSB yönetimleri (merkezi arıtma) · OSB katılımcıları ve fabrikalar (ön arıtma) · gıda, süt, tekstil, metal işleme, kimya tesisleri · oteller ve turizm kompleksleri · hastaneler · organize hayvancılık işletmeleri · şantiye ve maden sahaları.
07
Fiyatı ne belirler?
- Tasarım debisi ve kirlilik yükü (m³/gün ve kg BOİ₅/gün) — hacim ve blower gücünü belirler.
- Çıkış hedefi — sadece KOİ/AKM mi, azot-fosfor da mı, geri kullanım mı?
- Proses tipi — MBR yatırımı yükseltir ve alan tasarrufu sağlar; uzun havalandırma tersi.
- Betonarme hacim ve zemin — yeraltı suyu, iksa, kazık/temel iyileştirme, hafriyat nakliyesi.
- Çamur hattı kapsamı — susuzlaştırma makinesi tipi, kapasite, siloların büyüklüğü.
- Yedeklilik ve enerji — jeneratör, yedek üniteler, kompanzasyon, frekans konvertörleri.
- Otomasyon ve izleme — SCADA seviyesi, sürekli atıksu izleme sistemi kurulumu.
- İşletme süresi — devreye alma + 12/24/36 ay işletme dahil mi.
08
Sıkça sorulan sorular
Devreye alma ne kadar sürer, ne zaman "tuttu" deriz?
Evsel atıksuda biyolojik kütle 3-6 haftada oturur. "Tuttu" demek için çamur çökelme indeksinin (SVI) 80-150 mL/g bandında kararlı olması, çözünmüş oksijenin havalandırmada 1,5-2,5 mg/L'de tutulabilmesi ve ardışık günlerde çıkış analizlerinin limit altında kalması gerekir. Tek bir iyi analizle kabul yapılmaz.
Çamurumuz sürekli kabarıyor, ne yapmalı?
Genelde filamentli bakteri çoğalması. Mikroskobi ile hangi filament olduğu belirlenir; kök neden çoğunlukla düşük çözünmüş oksijen, düşük F/M, besin (N/P) dengesizliği veya septik giriş suyudur. Selektör havuzu, oksijen profili düzeltmesi ve gerekirse geçici klorlama ile çözülür. Kimyasal atmadan önce sebebi bulmak gerekir.
MBR mi, klasik aktif çamur mu?
Alanınız darsa, çıkış suyunu geri kullanacaksanız veya çok düşük AKM gerekiyorsa MBR. Alanınız varsa, işletme personeli sınırlıysa ve enerji maliyeti kritikse uzun havalandırmalı klasik sistem. MBR'de membran temizliği (CIP) ve 7-10 yılda bir modül yenileme bütçesini baştan konuşuruz.
Endüstriyel atıksuyumuz için garanti veriyor musunuz?
Karakterizasyon ve gerekirse pilot çalışma sonrasında, giriş suyu sözleşmede tanımlanan bantta kaldığı sürece çıkış değeri taahhüdü veririz. Giriş suyu tanımlanmadan verilen garanti işlevsizdir.
Tesisi biz mi işletelim, siz mi?
İkisi de olur. Kendiniz işletecekseniz operatör eğitimi, yazılı işletme talimatı, günlük kayıt formları ve bakım takvimi teslim ederiz; devreye almadan sonra uzaktan destek veririz, süresi sözleşmede tanımlanır. Sözleşmeli işletmede tesis performansı, analiz takibi, yedek parça ve mevzuat raporlaması bizde olur.
Mevcut tesiste kapasite artışı mümkün mü?
Çoğu zaman evet: MBBR taşıyıcı ilavesi, difüzör yenileme, selektör eklenmesi ve son çökeltimde lamella ile mevcut betonarmede %30-60 kapasite kazanılabilir. Önce hidrolik profil çıkarılır — darboğaz genelde son çökeltimdir.
Önce yerinde görelim.
Kesin teklifi yerinde görerek veririz — görmeden verilen fiyat sahada mutlaka değişir.
Konu Atıksu Arıtma Tesisi Yapımı ve Devreye Alma
Küçükçekmece / İstanbul