Kamu ve Sosyal Donatı Yapıları: Okul, Hastane, Spor Tesisi, Kültür Merkezi
Kamu ve sosyal donatı yapısı, depremden sonra da çalışması beklendiği için TBDY 2018'de Bina Kullanım Sınıfı 1 kabul edilen ve önem katsayısı I = 1,5 ile tasarlanan yapı grubudur.
Bu tek katsayı, aynı m²'deki bir konutla arasındaki asıl farktır: taşıyıcı sistem daha ağır, donatı oranı daha yüksek, deformasyon sınırları daha dardır.
01
Ne zaman gerekir?
- Belediye, il özel idaresi veya bakanlık ihalesiyle okul, sağlık tesisi ya da spor salonu yapılacak.
- Mevcut okul veya hastane binası riskli bulundu; güçlendirme ya da yeniden yapım kararı verilecek.
- Kültür merkezi, kütüphane veya konferans salonunda akustik ve tahliye performansı sağlanacak.
- Vakıf, dernek veya özel işletme olarak okul/hastane yatırımı yapıyorsunuz, ruhsatlandırma süreci dahil.
- Kamu yapısının erişilebilirlik denetiminde eksik tespit edildi, uygunluk sağlanacak.
02
Nasıl yapıyoruz?
- İdare şartnamesi ve standart kılavuzun okunması. MEB Eğitim Yapıları Asgari Tasarım Standartları veya Sağlık Bakanlığı Sağlık Yapıları Asgari Tasarım Standartları, teknik şartname ve mahal listesi karşılaştırılır.
- Taşıyıcı sistem kararı. I = 1,5 ile analiz; hastanede idare şartı varsa sismik izolasyon veya sönümleyici değerlendirilir.
- Fonksiyon şeması. Okulda derslik-koridor-tahliye; hastanede kirli/temiz akış ayrımı; spor tesisinde sporcu/seyirci ayrımı kurgulanır.
- Özel sistem tasarımı. Ameliyathane HVAC, medikal gaz, akustik, sportif zemin, sahne tekniği.
- İmalat ve kalite kaydı. Beton, donatı, kaynak ve yalıtım test kayıtları hakediş dosyasıyla birlikte tutulur.
- Devreye alma, kabul ve eğitim. Fonksiyon testleri, geçici kabul, kullanıcı eğitimi, işletme ve bakım dokümantasyonu.
03
Kullandığımız ekipman ve teknoloji
Beton karot ve tahribatsız muayene (Schmidt çekici, UPV), donatı tespiti için ferroscan, sismik izolatör montaj ve ölçüm ekipmanı, ameliyathane hava debisi ve partikül sayımı cihazları, DOP/HEPA sızdırmazlık testi, akustik ölçüm (RT60, DnT,A), aydınlatma lüksmetre ölçümü, dron ile çatı ve cephe muayenesi, termal kamera ile ısı köprüsü taraması, endoskopik şaft muayenesi.
04
Uygulama aralığı ve kapasite
| Yapı | Tipik büyüklük | Belirleyici teknik kriter |
|---|---|---|
| Okul (24-32 derslik) | 6.000-12.000 m² | Derslik başı 24-30 öğrenci, öğrenci başına 1,5-2,0 m² derslik alanı; koridor net ≥ 2,40 m |
| Anaokulu | 800-2.500 m² | Zemin kat tercih, bahçe bağlantısı, tek katlı kaçış |
| Hastane (100-300 yatak) | 20.000-70.000 m² | Ameliyathane 36-42 m², koridor net ≥ 2,40 m (sedye), kapı net ≥ 1,20 m |
| Aile sağlığı / poliklinik | 300-5.000 m² | Bekleme-muayene ayrımı, engelli WC |
| Spor salonu (1.000-3.000 kişi) | 4.000-12.000 m² | Oyun alanı 44 × 24 m, net yükseklik 7,0-12,5 m, seyirci tahliyesi |
| Kültür merkezi / konferans | 3.000-15.000 m² | Salonda kişi başı 6-8 m³ hacim, RT60 0,9-1,4 s (konuşma) |
Yapısal metraj olarak bu grupta beton sarfiyatı 0,50-0,70 m³/m², donatı 80-130 kg/m² bandındadır; konuttan %30-60 daha yüksektir ve sebebi I = 1,5'tir.
05
Uyduğumuz standart ve mevzuat
Standart ve yönetmelik listesi12
| Konu | Dayanak |
|---|---|
| Deprem | TBDY 2018 — BKS 1, I = 1,5; okul ve sağlık yapılarında daha dar göreli kat ötelemesi sınırı |
| Okul | MEB Eğitim Yapıları Asgari Tasarım Standartları Kılavuzu; derslik, WC, koridor ve doğal aydınlatma oranları |
| Hastane | Sağlık Bakanlığı Sağlık Yapıları Asgari Tasarım Standartları Kılavuzu |
| Ameliyathane | HEPA H14 filtrasyon, 20-25 h⁻¹ hava değişimi, laminer akış tavanı, pozitif basınç; izolasyon odasında negatif basınç |
| Medikal gaz | TS EN ISO 7396-1 |
| Sağlık elektriği | TS HD 60364-7-710 — IT sistemi, kesintisiz güç, jeneratör |
| Radyasyon | NDK mevzuatı; kurşun eşdeğeri zırhlama (tipik 2-3 mm Pb) |
| Yangın | BYKHY — eğitim, sağlık ve toplanma amaçlı yapılarda kaçış mesafesi, iki yönlü kaçış, sprinkler ve basınçlandırma |
| Erişilebilirlik | TS 9111, TS 12576, TS 12460; Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği |
| Spor zemini | TS EN 14904; aydınlatma seviyeleri EN 12193 (antrenman 200-300 lux, yayın 1.000+ lux) |
| Havuz | Yüzme Havuzlarının Tabi Olacağı Sağlık Esasları Yönetmeliği; devir-daim süresi 4-6 saat |
| İhale | 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar; ÇŞB birim fiyatları, geçici ve kesin kabul |
06
Kimler için?
Belediyeler ve il özel idareleri, MEB ve Sağlık Bakanlığı yatırım birimleri, üniversiteler, vakıf ve dernek yatırımcıları, özel hastane ve okul grupları, spor kulüpleri ve federasyonlar, kamu ihalelerinde ana yükleniciler.
07
Fiyatı ne belirler?
- Önem katsayısı ve deprem bölgesi — I = 1,5 ile taşıyıcı sistem kalemleri artar; sismik izolasyon ayrı bir bant açar.
- Mahal listesinin özel oda oranı — ameliyathane, yoğun bakım, laboratuvar m²'si toplam maliyeti belirler.
- Mekanik sistem karmaşıklığı — HEPA'lı hijyenik klima santrali, medikal gaz, izlenebilir otomasyon.
- Yedekleme seviyesi — jeneratör, UPS, çift beslemeli pano, N+1 soğutma.
- Akustik hedef — RT60 hedefi ve gürültü sınıfı, salon iç kabuk maliyetini büyütür.
- Erişilebilirlik detay seviyesi — rampa, hissedilebilir yüzey, sesli-görsel yönlendirme, engelli WC adedi.
- İhale usulü ve şartname katılığı — birim fiyat mı anahtar teslim götürü bedel mi.
- Faaliyet devam ediyor mu — çalışan okulda veya hastanede etaplı imalat maliyeti artırır.
08
Sıkça sorulan sorular
Okul binası neden konuttan pahalı?
TBDY 2018'de okul, önem katsayısı 1,5 olan sınıftadır; taşıyıcı sistem daha rijit ve daha donatılı tasarlanır. Buna geniş koridor, çift yönlü kaçış ve erişilebilirlik gerekleri eklenince m² maliyeti tipik olarak %5-20 yukarıdadır.
Çalışan bir okulda güçlendirme yapılabilir mi?
Yapılabilir. Blok veya kat bazında etaplayıp, yaz döneminde gürültülü imalatları yoğunlaştırarak yürütürüz. Toz ve gürültü sınırlarını, ayrılmış güzergâhı ve günlük teslim kuralını sözleşmeye yazarız.
Ameliyathane havalandırmasını devreye alma testi neleri kapsar?
Hava debisi ve hava değişim sayısı, HEPA sızdırmazlık (DOP) testi, oda basınç farkı, partikül sayımı, sıcaklık-nem ve gürültü ölçümü. Sonuçlar kabul dosyasına ölçülmüş değerle girer.
Hastanede su kaçağını duvar kırmadan bulabilir misiniz?
Bulabiliriz. Şebeke kaçak tespitinde kullandığımız akustik korelatör, gaz izleme ve termal kamerayı bina içinde de kullanıyoruz. Suyun nereden kaçtığını hasta odasını boşaltmadan tespit ederiz.
Tesis tesliminden sonra bakımını da yapıyor musunuz?
Yapıyoruz. Su-kanal idareleriyle yürüttüğümüz şebeke işletme sözleşmelerindeki periyodik bakım, arıza SLA'si ve KPI raporlaması yapısını tesis yönetimine aynen taşıyoruz.
Spor salonu zemininde hangi sertifikayı arayalım?
TS EN 14904 uygunluk belgesi ve top sekmesi, sürtünme, şok emme değerlerini içeren test raporu. Federasyon müsabakası yapılacaksa ilgili federasyonun ek onayı da gerekir.
Kampüs içi altyapıyı da siz mi yapıyorsunuz?
Evet. Kanalizasyon, içme suyu, yağmur suyu, yol ve otopark aynı sözleşmede olabilir. Hattı biz döşediğimiz için, teslimde CCTV görüntülemesiyle hattın kabul kaydını da veririz.
Önce yerinde görelim.
Kesin teklifi yerinde görerek veririz — görmeden verilen fiyat sahada mutlaka değişir.
Konu Kamu ve Sosyal Donatı Yapıları: Okul, Hastane, Spor Tesisi, Kültür Merkezi
Küçükçekmece / İstanbul